trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

HỒI KÝ 100 NGÀY TẬP KẾT CHUYỂN QUÂN TẠI CAO LÃNH

Cỡ chữ : A- A A+
Bữa cơm được ăn với mắm bò-hóc

Tiểu đội tôi ngồi ngoài bìa đội hình Đại đội 941, Tiểu đoàn 309 trên chiếc tàu của Pháp mà chúng tôi quen gọi là tàu há mồm, chở đơn vị chúng tôi từ Cao Lãnh ra Ô-Cấp để lên tàu lớn tập kết ra miền  Bắc. Ngồi kề bên  ngoài  tiểu đội tôi là tiểu đội Quân Giải phóng Ít-xa-rắc Campuchia.

Khi tàu  rời bến  một  lúc thì  người  ngồi  đầu  của  tiểu  đội  Ít-Xa-Rắc  quay  sang  tôi gợi chuyện. Anh cho biết,  anh  sinh  ra ở tỉnh  Soài Riêng giáp biên  giới với Việt Nam.  Anh nói được tiếng  Việt, anh  tự giới thiệu, tên  anh  là Thạch-On, chức  vụ tiểu đội trưởng. Anh hỏi tên và chức vụ của tôi, tôi cho biết, tôi tên là Hinh,  chức vụ tiểu đội trưởng. Với giọng nói buồn buồn anh  tâm  sự, Hiệp định  Genève  phân vùng tập kết, Việt Nam  có được từ Bắc vĩ tuyến 17 trở ra, Lào có hai tỉnh  để tập  kết, Campuchia không  có, mất  hết.  Mắt anh  ngấn lệ. Tôi cầm  tay anh  Thạch-On an ủi: Thạch-On ạ, mình ra đi rồi mình sẽ về, cách  mạng Campuchia sẽ không  mất.

Tôi hỏi Thạch-On, sao các bạn đi tập kết ít vậy, anh cho biết, do Hiệp định  Genève  ràng buộc  nên  lực lượng  các anh  phải  chia  ra từng  phân đội nhỏ  hòa  vào bộ đội Việt Nam  đi thành nhiều chuyến, nhiều đường.

Chiều  hôm  ấy, hai tiểu đội chúng tôi nhất trí cùng  ăn bữa cơm chung. Thức ăn bày ra, bên  chúng tôi có đồ ăn hộp  mua  từ nội thành và có món  tôm  rang.  Phía bạn  có vài món phụ  còn chủ yếu là món  mắm bò-hóc. Nói là ăn chung nhưng lúc đầu thì vẫn món  ăn của ai người ấy gắp. Tôi tiên phong đưa đũa  gắp món  mắm bò-hóc nhưng tôi vẫn lo lo không biết đưa vào miệng có nuốt được không, nhả ra thì phiền lắm. Tôi gắp một ít cho vào miệng nhấm nhấm sao ngon  quá,  quá  ngon  - khi tôi viết đến  đây như  lưỡi tôi còn  vị ngon  của mắm bò-hóc ngày ấy. Thạch-On cho biết, mắm bò-hóc ở các đô thị có thêm những gia vị nên  có phần ngon  hơn mắm bò-hóc vùng quê.

Tối đêm ấy, trên tàu, đơn vị chúng tôi tổ chức văn nghệ.  Lần đầu tiên tôi được thấy điệu múa dân tộc Campuchia, họ múa uyển chuyển, nhịp nhàng, đầu, mình, tay, chân đều khớp nhau trong  một nhịp - không  hề bị lỗi nhịp. Chúng  tôi đồng  vỗ tay hòa nhịp múa  các bạn, tôi say sưa ngắm nhìn mà có lúc quên cả vỗ tay.

Cuộc  vui đang  sôi nổi, hào  hứng  thì một  người  lính  phía  bên  kia đi đến  nói, thưa  quý ông, quan Pháp  chỉ huy tàu  yêu cầu  quý ông không  được  múa  hát  dậm  chân xuống  sàn tàu  làm rung  động  tàu  không  chạy  được.  Tôi nghĩ,  bọn  này nói xạo, hồi còn  đánh nhau, súng chúng tao bắn  đùng  đùng  vào hông  tàu mà bọn  mày còn tháo  chạy được, chẳng qua bây giờ bị thua rồi trả thù vặt! Anh Minh (tôi quên họ của anh)  tiểu đoàn bậc phó,  chỉ huy trưởng  khối tập  kết trên  tàu,  ra hiệu  giảm  bớt,  rồi anh  đi gặp tên  quan Pháp.  Khi trở lại, anh  Minh bảo cứ chơi đi. Mấy người lính Việt phía  bên kia thấy chỉ huy nhượng bộ họ xáp vô xem chúng tôi múa  hát. Tôi nhìn thấy trong  số ấy có người khẽ vỗ tay. Tôi cảm thương thân phận của họ.

Ra đến  Sầm Sơn tỉnh  Thanh Hóa, điểm  tập kết miền  Bắc của đơn  vị chúng tôi, tôi chia tay Thạch-On và các bạn  Campuchia.

Năm  1969, tôi được  điều  động  về làm  giáo viên chính trị Trường  Sĩ quan Pháo  binh đóng  ở tỉnh  Sơn Tây (Trường  400 Sơn Tây), tôi gặp lại Thạch-On về học ở đây. Hai chúng tôi thường tâm sự những nhớ thương về Nam Bộ, về Campuchia, về Cao Lãnh những ngày tập  kết. Thạch-On kể lại rằng,  vì để giữ bí mật,  tiểu  đội anh  đến  Cao Lãnh  vào một  buổi chiều  và qua đêm,  sáng hôm  sau là xuống tàu tập kết, chỉ ít thời gian như vậy mà đã để lại trong  anh  nhiều tình  cảm, gia đình  tiếp đón  các anh  rất chu đáo từ nơi ở, nơi ăn, chỗ ngủ. Anh nhớ nhất là buổi  sáng, trước khi các anh  rời gia đình  ra tàu đi tập kết, những bậc cha mẹ gọi các anh  bằng  con và nói lời đưa tiễn như  chính đưa tiễn con ruột  mình, giống như cha mẹ ở Campuchia đưa tiễn các anh vậy. Tôi hỏi vui, có định  về lại Cao Lãnh không? Anh nói, về Campuchia còn chưa  biết được nói chi về Cao Lãnh.

Rồi một ngày của năm 1970, Thạch-On gặp tôi để nói lời chia tay, anh cho biết, Lon-Non (Lonnol Thủ tướng Campuchia) được sự hậu thuẫn của Mỹ làm đảo chính lật đổ chế độ quân chủ  Xi-ha-núc (Shihanouk), nội bộ giới cầm  quyền xâu xé nhau, cách  mạng Campuchia có thời cơ, cấp trên  gọi lực lượng cách  mạng Campuchia về nước.  Anh nhắc lại lời tôi nói với anh  trên  chuyến tàu 1954: Mình  ra đi rồi mình sẽ về, cách  mạng Campuchia sẽ không mất.  Anh nắm  chặt  tay tôi, một  lần nữa tôi thấy mắt  anh  ngấn  lệ.

Những  dòng  hồi ký này tôi viết vào tháng 10 năm  2012, vậy là đã qua 42 năm  kể từ năm Thạch-On chia  tay tôi đến  nay, tôi không  biết  tin tức gì về anh,  không  biết  anh  còn  hay mất.  Tuy suy tưởng,  nếu  anh  còn sống và biết được tỉnh  Đồng Tháp  phát động  viết hồi ký lịch sử về Cao Lãnh  những ngày đi tập  kết thì “nhất định”  Thạch-On sẽ gửi về Cao Lãnh những dòng  kỷ niệm  sâu sắc của mình.

Khoảng trời Cao Lãnh của tháng 10 năm 1954 đón nhận về đây bao nỗi nhớ, niềm thương, bao kỷ niệm  lắng sâu trong tâm trí của những người con Nam Bộ ngày ra đi tập kết, mà còn có một  góc trời thương nhớ tình  quốc  tế trong  sáng Campuchia với Việt Nam.

Trung tá Nguyễn Văn Hinh

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: