trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

HỒI KÝ 100 NGÀY TẬP KẾT CHUYỂN QUÂN TẠI CAO LÃNH

Cỡ chữ : A- A A+
Cao Lãnh - Địa điểm chuyển quan tập kết ra Bắc

Đầu năm  1954, do chiến  thắng dồn  dập  của quân dân  ta trên  các chiến  trường  làm cho quân địch ngày càng sa sút nhanh, binh  sĩ đào rã ngũ nhiều, có nơi tan rã từng bộ phận. Vùng địch tạm  chiếm bộ máy tề ngụy cũng bị ta phá  rã, địch cố sức củng cố lại nhưng ngày càng kém hiệu  quả.

Trước tình hình diễn biến ngày càng có lợi cho ta, Tỉnh uỷ Long Châu Sa chỉ đạo các lực lượng vũ trang  và nhân dân  trong  tỉnh  mở cao điểm  hoạt  động  phối  hợp với chiến  trường chính Bắc Bộ trong cuộc phản công chiến  lược Đông Xuân 1953-1954. Riêng trong nửa đầu tháng 4 năm  1954, các huyện trong  tỉnh  có 64 lần tổ chức  tấn  công  địch,  diệt 66 tên,  làm bị thương 117 tên, bắt 43 tên, rã ngũ 28 tên, diệt 1 đồn,  6 lô cốt thu  nhiều súng  đạn,  quân trang  quân dụng.  Nhiều  đồn  bót địch rút chạy.

Niềm  vui lớn đến  với Đảng  bộ và quân dân  tỉnh  Long Châu  Sa. Ngày 07 tháng 5 năm 1954, quân ta giành  thắng lợi quyết  định,  tiêu  diệt  và bắt  sống  toàn  bộ quân địch  ở Tập đoàn cứ điểm  Điện Biên Phủ.

Chiến  thắng Điện  Biên Phủ  buộc  địch  phải  ký kết Hiệp  định  Genève  ngày 20 tháng 7 năm  1954, chấm dứt cuộc kháng  chiến  9 năm  đầy gian khổ hy sinh của dân  tộc Việt Nam. Đây là thắng lợi to lớn của  nhân dân  ta trên  con  đường  giải phóng dân  tộc, đồng  thời  là cơ sở pháp lý để nhân dân  ta tiếp tục đấu tranh hoàn thành sự nghiệp cách mạng dân  tộc dân  chủ nhân dân  trong  cả nước.

Với thắng lợi này miền  Bắc hoàn toàn  giải phóng tiến lên xây dựng  chủ nghĩa  xã hội, là hậu  phương lớn, chỗ dựa vững chắc  cho cuộc đấu  tranh thống nhất nước nhà.

Nhận xét về việc ký kết Hiệp định  Genève, Đại tướng Võ Nguyên  Giáp có ý kiến như sau: “Hiệp  định  Genève  ra đời trong  bối cảnh quốc  tế và tương  quan lực lượng của ta và địch trên  chiến  trường  như  vậy, đã không  đạt  được  tất cả những điều  mà ta mong  muốn. Tuy nhiên, nó đã góp phần vào việc kết thúc  sự thống trị của  Pháp  kéo dài một  thế  kỷ, buộc đội quân xâm lược phải  ra đi. Pháp  phải  công  nhận trên  văn bản  sự độc lập, thống nhất và toàn  vẹn lãnh  thổ  của ba nước  Đông  Dương,  chấp  nhận về nguyên tắc một  cuộc  tổng tuyển cử tự do là cơ sở pháp lý cho cuộc đấu  tranh lâu dài của ta”.

Theo Hiệp định  Genève,  ở Nam Bộ thực hiện  ngừng  bắn  lúc 8 giờ ngày 11 tháng 8 năm 1954. Cao Lãnh được chọn làm địa điểm  tập kết 100 ngày cho các đơn vị thuộc các tỉnh Mỹ Tho, Long Châu  Sa, Gia Định  Ninh,  Phân  liên khu  miền  Đông,  Tình  nguyện quân Miên, cán bộ Nam Bộ (cán bộ Văn nghệ,  triển  lãm...) và anh  em công nhân cao su.

Trước tình  hình mới các đồng  chí Lê Duẩn, Lê Đức Thọ tiến  hành khai thông về Hiệp định  Genève  và trực tiếp chỉ đạo việc chuyển quân tập kết, tổ chức sắp xếp lực lượng và đề ra phương hướng  lãnh  đạo cuộc đấu  tranh mới. Đồng thời, ngày 07 tháng 9 năm  1954, Bộ Chính  trị Trung  ương họp  và ra Nghị quyết  về tình  hình, nhiệm vụ mới.

Nghị quyết  nhấn mạnh: “Nhiệm vụ đấu  tranh giải phóng dân  tộc chưa  phải  đã hoàn thành, cuộc  đấu  tranh ái quốc  không  vì đình  chiến  mà  kết thúc,  cuộc  đấu  tranh đó còn đang tiếp tục”. Bộ Chính  trị chỉ rõ: “Kẻ thù cụ thể trước mắt của toàn  dân ta là đế quốc  Mỹ và bè lũ tay sai. Đế quốc  Mỹ là kẻ thù  đầu  sỏ nguy hại nhất”. Bộ Chính  trị xác định  nhiệm vụ cách mạng Việt Nam là: “Đoàn kết và lãnh đạo nhân dân đấu tranh thực hiện Hiệp định đình chiến để củng cố hòa bình”. “Củng cố miền Bắc, giữ vững và đẩy mạnh cuộc đấu tranh chính trị của  nhân dân  miền  Nam  nhằm củng  cố hòa  bình, thực  hiện  thống nhất, hoàn thành độc lập, dân  chủ trong  toàn  quốc”.

Nhiệm vụ của cách  mạng miền  Nam là: “Từ đấu  tranh vũ trang  chuyển sang đấu  tranh chính trị, lãnh đạo nhân dân miền  Nam đấu tranh thực hiện đình  chiến, củng cố hòa bình, thực  hiện  dân  chủ, cải thiện dân  sinh,  thực  hiện  thống nhất, tranh thủ  độc lập, đồng  thời phải  lãnh  đạo nhân dân  đấu tranh chống những hành động  khủng  bố đàn  áp cơ sở của ta, bắt  bớ cán  bộ ta và quần chúng cách  mạng, chống những hành động  tấn  công  của địch, giữ lấy quyền lợi của quần chúng đã giành  được trong  thời kỳ kháng  chiến, nhất là ở vùng căn cứ địa và du kích của ta”.

Bộ Chính  trị vạch rõ sách lược của ta ở miền  Nam  lúc này là tranh thủ  tập hợp mọi lực lượng,  mọi người  tán  thành hòa  bình, thống nhất, độc lập, dân  chủ,  tập  trung mũi  nhọn đấu tranh vào đế quốc Mỹ và tay sai của chúng. Phương châm của ta là: khéo công tác, khéo che giấu lực lượng, kết hợp  công tác hợp  pháp và công tác không  hợp  pháp, lợi dụng  các hình thức  tổ chức  và hoạt  động  hợp  pháp để tập  hợp  và lãnh  đạo quần chúng đấu  tranh, chú trọng  bảo tồn lực lượng của ta.

Trong  những ngày hòa  bình  chuyển quân tập  kết, Đảng  bộ và chính quyền nhân dân Nam  Bộ, trong  đó có tỉnh  Long Châu  Sa, ra sức hoàn thiện, bổ khuyết  việc thực  hiện  các chính sách của Đảng trong vùng giải phóng cũ và đem thực hiện tại các vùng tạm bị chiếm vừa được  giải tỏa. Ta tạm  cấp hàng  chục  vạn hecta ruộng đất  cho nông  dân  nghèo ở các vùng tạm  bị chiếm xưa nay chưa  có điều  kiện thực  hiện.  Ruộng  đất được cấp tới sát mép lưới thép gai các đồn  bót  địch.  Cơ quan địa phương trao  tặng  các bằng  khen,  giấy tuyên dương  của Chính  phủ  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho các gia đình  có công với nước, các nhân sĩ trong  tôn giáo, đảng  phái  đã đóng  góp cho kháng  chiến.

Tại các khu vực tập kết tạm  thời, chính quyền ta đã tổ chức cứu hộ hàng  chục  tấn gạo, hàng trăm, hàng ngàn tiền Đông Dương cho các gia đình nghèo, thiếu thốn. Nhiều đơn vị bộ đội đã sửa sang nhà  cửa, xây dựng nhà  mới cho các gia đình  nghèo bị dột nát. Ta sửa chữa trường  học cũ và xây dựng  trường  mới. Các lớp học xóa nạn  mù chữ được mở ra cấp tốc.

Riêng tại Cao Lãnh, bộ đội, cán bộ và nhân dân  xây Đài Chiến  sĩ ở ngã tư Cao Lãnh, sửa sang  xây lại mộ cụ Phó bảng  Nguyễn  Sanh  Huy tại xã Hòa An, tỏ lòng thành kính  và biết ơn đối với Người đã sinh ra Nguyễn  Sinh Cung - Hồ Chí Minh.

Những  ngày đầu  của hòa bình  lập lại, cùng  với công tác chuyển quân tập  kết, việc sắp xếp bố trí lực lượng cho cuộc  đấu  tranh mới ở Nam  Bộ nói riêng  và miền  Nam  nói chung được tiến  hành rất khẩn  trương. Đồng chí Lê Duẩn nói: “Chúng ta kháng  chiến  chín  năm mới giải phóng nửa nước. Nửa nước còn lại không  bao giờ đế quốc  dễ dàng  trao lại cho ta. Miền Nam phải làm cách mạng lại”. Từ nhận định ấy của đồng chí Lê Duẩn cũng là tư tưởng chỉ đạo cho việc bố trí sắp xếp lực lượng để đối phó  với kẻ thù  mới. Thành lập Xứ uỷ Nam Bộ và chia Nam Bộ làm ba liên tỉnh  (miền Đông, miền  Trung và miền  Tây Nam Bộ) và khu Sài Gòn - Chợ Lớn. Đề phòng kẻ địch không  thi hành Hiệp định,  ta bố trí một  số cán bộ ở lại, phần lớn là cán bộ huyện đội, xã đội, bộ đội địa phương thường sát với phong trào hơn cán bộ, bộ đội chủ lực. Các Tỉnh uỷ bí mật cũng được Xứ uỷ chỉ định.  Các Tỉnh uỷ chỉ định các Huyện uỷ và các Huyện uỷ chỉ định  lại các Chi uỷ. Các Ban Chấp  hành Huyện uỷ, Chi uỷ được kiện toàn,  tinh  giảm về số lượng, tăng cường về chất  lượng đảm  bảo lãnh  đạo các Đảng bộ chống chọi với kẻ thù.

Các Đảng bộ tiến hành học tập, sắp xếp lại phù  hợp với điều kiện đấu tranh cách mạng mới. Đảng viên, cán bộ được giáo dục về tình  hình nhiệm vụ mới, về nhân sinh quan cách mạng, khí tiết của người cộng sản trước kẻ thù, bồi dưỡng về năm bước công tác cách mạng, công tác bí mật. Từng đảng viên được đánh giá lại toàn diện, nhất là về mặt quan hệ với quần chúng, ý thức giai cấp, môi trường  hoạt  động, khả năng  hoạt  động hợp pháp mà phân ra A, B, C. Số đảng viên loại C là số hoạt động trong lòng địch, chỉ sinh hoạt đơn tuyến, số loại B là số hoạt động hợp pháp, số loại A là số đảng viên hoạt động bí mật bất hợp pháp. Một số đảng viên tạm  thời thả nổi, chỉ bắt liên lạc khi cần  thiết.  Một số quá lộ được chuyển vùng. Qua củng  cố kiện toàn  tổ chức  số đảng viên còn lại khoảng 1/4, 1/5. Nhìn chung các Đảng bộ đã sắc lại, rắn chắc để trụ, tồn tại trước phong ba bão táp do kẻ thù dân tộc và giai cấp gây nên,  trong  khi ta không  còn chính quyền và quân đội, các đoàn thể,  các tổ chức  chính trị quần chúng trước đây đều giải thể, thay thế bằng các hội biến tướng như: vần công đổi công,  bình  dân  học  vụ,  hội phụ  huynh học sinh,  hội cứu tế, hội thể thao, hội đình chùa, các tổ chức nữ công gia chánh v.v.. Đảng viên bám chắc quần chúng, tổ chức và lãnh đạo quần chúng theo hệ thống nòng cốt và cốt cán.  Mỗi đảng  viên chọn một  cơ sở liên lạc chặt  và bí mật  với một  số nòng  cốt, mỗi nòng  cốt lại nắm  chặt một số quần chúng tích cực. Phương thức này vẫn giữ kín được lực lượng lãnh  đạo, lại bảo đảm  Đảng bám  được dân.

Công tác binh  vận Xứ uỷ chủ  trương  chuẩn bị đưa chiến  sĩ vào lực lượng vũ trang  của địch  và đưa  người  của ta vào cơ quan chính quyền địch,  chuẩn bị đưa  người  vào các hội đồng  xã, tề ấp, uỷ viên cảnh sát để che giấu lực lượng, ủng hộ đấu  tranh của quần chúng, bảo vệ nhân dân  và cơ sở.

Một trăm  ngày  tập  kết chuyển quân tại Cao Lãnh  là một  trăm  ngày  thắm đượm  tình nghĩa  “quân dân  cá nước”. Chúng  tôi là những cán bộ cơ yếu của Văn phòng Tỉnh uỷ - Uỷ ban Kháng chiến  Hành chánh tỉnh  Long Châu Sa được đi tập kết ghép vào đơn vị của Tỉnh đội. Chúng  tôi được bố trí ở nhà  dân  tại xã Hòa An. Hàng ngày vừa học Hiệp định  Genève, vừa giúp  dân  làm cầu  vệ sinh,  dọn  cỏ, quét  sân,  dạy trẻ em múa  hát  những bài hát  cách mạng. Nhiều  đêm  vận động  bà con cô bác nơi đóng  quân kéo nhau ra sân  vận động  Cao Lãnh xem chiếu  phim màu Liên Xô “Đất vỡ hoang”, “Nước Cộng hòa Ac-mê-nhia”... Ngoài ra, làm công tác dân  vận, giải thích  những gì bà con thắc  mắc,  hay lo sợ bị kẻ địch trả thù người theo  cách  mạng (điều  14C - chống khủng  bố theo  Hiệp  định  Genève).  Chúng  tôi ở nhà  dân  rất có kỷ luật, sinh hoạt  có nề nếp,  nên  “ở được dân  thương, đi dân  nhớ”.  Những buổi chiều rảnh rỗi cùng nhau đánh bóng chuyền, đá cầu, với số thanh niên tại địa phương, gây được tình  cảm gắn bó mật  thiết.

(...)

Riêng cá nhân tôi, trong  những ngày ở xã Hòa An, chờ lên đường  đi tập kết, gia đình  tôi đã nhiều lần đến thăm tôi và các bạn tôi trong  đơn vị. Gia đình  tôi ở tận xã Tân Phú B (nay thuộc huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp). Ba tôi trong kháng chiến là Trưởng Ty giao liên, được  phân công  ở lại miền  Nam  chiến  đấu.  Mỗi lần gia đình  tôi đến  xã Hòa An thăm tôi phải  bơi xuồng một  đoạn đường  khá xa. Đi và về trong  ngày và không  để người ngoài  biết chuyện đi thăm để tránh gây khó khăn  cho hoạt  động  cách  mạng sau này.

Ba tôi thường nhắc nhở  tôi ra miền  Bắc phải  ra sức học  tập  thật  tốt  và công  tác phải chuyên cần,  hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc. “Con nhớ  giữ gìn đạo  đức phẩm chất  tốt để luôn  luôn  xứng đáng  niềm  tin của  gia đình  và họ hàng”.  Nhớ lời ba dặn  con  cố gắng giữ gìn được  trong  sạch,  vì cha  con  mình tự giác thoát ly đi làm cách  mạng, dám  hy sinh  cả tính  mạng, chứ đâu  phải  đi tìm địa vị tiền  tài của cải vật chất.  Rồi ba nói tiếp  “Phần  ba ở lại trong  Nam, vẫn tiếp tục hoạt  động,  nếu chẳng may ba bị giặc bắt, ba vẫn giữ vững lòng sắt son, dù kẻ thù  độc ác, cũng  không  khuất phục được ba”.

Trong  lễ tiễn  đưa đoàn người đi tập  kết tại Cao Lãnh, ba cố ngăn  cảm  xúc khi chia tay với tôi - người con trai duy nhất của ba cùng  với niềm  tin hy vọng sẽ có ngày gặp lại. Nào có ngờ đâu,  đó lại là lần chia tay cuối cùng.  Ba bị kẻ thù  bắt cuối năm  1958. Trải qua  biết bao cuộc tra tấn nhục hình dã man  nhưng chúng vẫn không  khuất phục được ba, rồi ba bị kẻ thù đày ra Côn Đảo và nhốt ở chuồng cọp. Sáng ngày 08 tháng 3 năm  1960, bọn cai ngục ác ôn lôi ra trước cửa chuồng cọp đánh chết để uy hiếp những người tù khác còn lại nhằm làm lung lay tinh  thần các đảng  viên trung kiên. Ba hy sinh rất hiên  ngang  và anh  dũng.

Trước ngày lên đường  tập kết ra Bắc, chúng tôi được tập trung về thị trấn  Cao Lãnh và được  bố trí ở tạm  trong  trường  tiểu  học. Những  ngày này thật  tấp  nập  vì rất nhiều người thân đến  thăm tiễn  đưa. Tình cảm  thật  lưu luyến,  xúc động.  Mọi người nói với nhau: “Hy vọng sau hai năm  sẽ gặp lại”.

Má tôi và chị Hai không  nói năng  gì, chỉ vuốt ve đầu  và âu yếm nhìn con, nhìn em một cách  trìu  mến  và lo quần áo ấm đem  theo,  để ra ngoài  Bắc trời rét có cái mặc.  Má và chị Hai còn mua  sữa bò hộp  luộc chín để đem  theo  lúc đi đường  có đói mà ăn, thật  cảm động biết bao, gia đình  tôi lúc đó rất nghèo, ba tôi và tôi không  có hưởng  lương, chỉ sống bằng tự túc tăng  gia sản xuất. Má và chị nuôi  gà, vịt để có thịt ăn, trồng  lúa gạo đủ sống quanh năm, bắt thêm cá làm mắm ăn dần,  không  có tiền của dư dật. Thế mà má và chị Hai đã cố gắng góp ít tiền mua  cho tôi chiếc đồng  hồ đeo tay loại rẻ tiền hiệu  Lacorda để có cái xài.

Trong  số những người  đi thăm, chia  tay tôi, ngoài  ba, má,  chị Hai tôi còn  có cậu  Hai Ung Văn Biện, nguời anh chú bác ruột với Ung Văn Khiêm từ Cù lao Ông Chưởng  đến. Cậu Hai Biện vào Đảng từ những năm  30 cùng lượt với ba tôi. Cậu dặn dò tôi: “Con ra ngoài Bắc có điều kiện hãy cố gắng học tập cho đến nơi đến chốn để sau này trở về Nam góp sức với mọi người xây dựng  quê  hương  mình giàu đẹp”.  Cậu chỉ nói được mấy lời rồi im lặng, cứ như thế hai dòng  nước mắt tuôn trào. Hai cậu cháu  ôm nhau siết chặt vòng tay nhìn nhau qua ánh  mắt  đầy lưu luyến  nghẹn ngào!

Cuộc kháng  chiến  trường  kỳ suốt 30 năm  đầy gian khổ, quân và dân ta dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Lao động Việt Nam, sau này là Đảng Cộng sản Việt Nam đã đánh thắng hai tên thực  dân,  đế quốc  to là Pháp  và Mỹ, giải phóng hoàn toàn  miền  Nam,  thống nhất đất nước - giang sơn về một  mối.

“30 năm  kháng  chiến, từ đó đến  nay, âm  điệu  chính của  cuộc  sống  và văn chương là âm điệu  lạc quan, song phải  đâu  là lạc quan dễ dãi. Đó là “những năm  tháng không  yên” cả trên  bầu  trời, trên  mặt  đất, trong  cuộc  sống và trong  lòng người, song, “tất cả để chiến thắng” tất cả phải  vượt qua để khẳng  định  một niềm  tin. Và điều đó đã được lịch sử chứng minh là có lý, là chân lý”.

Thái Hoà

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: