trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

HỒI KÝ 100 NGÀY TẬP KẾT CHUYỂN QUÂN TẠI CAO LÃNH

Cỡ chữ : A- A A+
Mua thuốc lá đưa 2 đồng thối lại 20 đồng

Hôm nay Tứ Khoái có vẻ hơi buồn bước vào gặp chúng tôi. Anh Thành nhạy  miệng:

- Này Tứ Khoái sao mặt em bí xị vậy? Thế mà em tự xưng là Tứ Khoái (thật  ra, Khoái thứ tư, nhưng anh  thường kể chuyện tiếu lâm, có chuyện tứ khoái,  nên  anh  em gọi anh  là Tứ Khoái). Tứ Khoái đáp:

- Thưa  anh,  đã hơn  hai tháng nay, những người  đi tập  kết hầu  hết  được  gia đình  đến thăm. Còn em gia đình  ở Sa Đéc gần đây mà em chưa  nhận được  tin tức gì cả. Em muốn anh  và Minh  cùng  đi chơi với em ra chợ Cao Lãnh để hỏi thăm giúp em về gia đình  em.

- Đi thì đi, anh  Thành trả lời.

Chúng  tôi lọt vào được chợ là khu phố đã lên đèn, ôi vô số là đèn các loại. Một vùng trời sáng rực, ngang  chừng  nửa cây số, dài chừng  2 đến  3km. Dòng người qua  lại, tới lui đông nghịt  như ngày hội lớn, không  biết muôn ngàn  nào mà kể. Trên bến dưới thuyền đông  kín hết các khúc sông Đình Trung, sông Cao Lãnh. Người ta nói trung tâm Cao Lãnh mấy ngày nay là thủ  đô của 100 ngày tập kết.

Chúng  tôi chia nhau ra đi vòng hai lượt khắp  khu phố,  gặp cụm  đôi ba chục  hay nhóm năm  bảy người chúng tôi đều xáp vô để hỏi thăm tìm người ở Sa Đéc, nhưng đều thất vọng. Chắc có lẽ vì Cao Lãnh là quận lỵ thuộc tỉnh  Sa Đéc nên  Pháp  cố tình  ngăn  dân  Sa Đéc về Cao Lãnh trong  những ngày tập kết.

Hơi mỏi chân, anh  Tứ Khoái kéo chúng tôi vào quán cà phê nhỏ  ngoài trời và nói: “Các anh  chịu  khó ngồi đây một  lát, tôi đến  đằng  này để viết thư nhờ  gửi về gia đình.  Các anh đừng  có đi đâu  nhé”.  Tôi và anh  Thành ngồi  nhìn trăng  sao, nhìn hàng  chục  quầy  hàng bán  tạp hóa,  thuốc lá ngoài  trời...

Rất nhiều cô gái bán  hàng  nơi đây, nhưng chúng tôi vẫn chỉ muốn nhìn một  cô gái áo đen  bán  hàng  có vẻ nhanh nhẹn dưới ánh  đèn  măng sông phía  bên  kia gần cuối các quầy hàng.  Không biết cô ấy có đẹp hay không  mà trông  hợp mắt  tôi quá. Anh Thành người già dặn  có tài phân tích, anh  vỗ vai tôi và nói:

- Con bé ấy có eo em ạ, có eo tức là có co, mà co là “thắt  lưng ong”. Ông bà ta thường khen  “Đàn bà thắt  đáy lưng ong, được thói chiều  chồng, lại khéo chăm con”.

Đặc biệt, cô ấy mặc bộ đồ bà ba đen tuyền ôm sát người. Không biết quần áo may bằng vải gì mà rất mềm mại, màu  đen  của tóc cộng với màu  đen  của quần áo, phản chiếu  màu da trắng  của cô, làm cho da mặt của cô thêm trắng  hồng.  Anh Thành nói tiếp: “Trông ảnh trông  xa, trông  người ta thì phải trông  gần” em đến gần hơn, nghe  anh nói có đúng  không? Em còn trẻ, đẹp trai, lấy tiền đây mua  cho anh  mấy điếu thuốc lá, đi mà xem. Tôi cầm tiền bước  ra đi. Không biết  tôi có bị ảnh  hưởng  lời nói của anh  Thành hay không  mà ở xa tôi thấy cô ta đẹp, tôi đến gần nhìn cô ấy càng đẹp hơn... Tôi đến phía góc chót thưa người của quầy hàng,  gật đầu  ra hiệu  mời cô ta ra bán  hàng.  Cô bé bước ra gần tới và hỏi:

- Anh mua  gì vậy?

- Cô bán  cho tôi mấy điếu  thuốc lá.

Tôi đưa tiền cho cô, cô cầm tiền mở ra thấy hai đồng, cô trầm  trồ và nhỏ giọng: “Ôi! Tiền của anh  bộ đội còn mới toanh” và cô lại hỏi tiếp:

- Các anh  là bộ đội đi tập kết hả?

- Dạ phải.

- Đi hai năm  phải  không?

- Dạ đúng! Chúng  tôi đi hai năm  sau tổng tuyển cử sẽ trở về.

- Nói chuyện với các anh,  các anh  cứ dạ, dạ. Em thấy ngại ngùng quá.

- Dạ, vì tôi đã quen.

- Lại cứ dạ... Cô hơi mỉm  cười và hỏi tiếp:

- Anh mua  thuốc lá loại gì và mua  bao nhiêu?

Tôi trên  20 tuổi đầu chưa  biết hút  thuốc, nên  cũng không  biết loại thuốc lá nào, tên nó là gì, giá tiền của từng loại là bao nhiêu. Tôi ấp úng trả lời ngắn  gọn:

- Thuốc  gì cũng  được, mấy điếu  cũng  được. Tôi mua  hết hai đồng  đó. Cô nói:

- Không biết thuốc lá gì? Mà mua  bao nhiêu?  Nghĩ cũng  lạ thật.

- Thôi được, em đi lấy thuốc lá cho anh  đây, anh  đợi chút  nhé.

Tôi thấy cô đi vào phía  trong  cửa hàng,  lấy hộp đựng tiền đang  bán  hàng  ra. Cô lựa tiền xếp vào, bỏ ra, lựa lựa đôi ba lần. Cô lấy bao thuốc lá trắng  trong  tủ kính, chồng tiền được quấn gọn lên bao thuốc lá nguyên vẹn mới toanh. Tôi hỏi:

- Còn tiền gì nữa đây?

- Tiền thối lại cho anh  đấy.

Tôi dở gói tiền ra thấy có bốn  tờ 5 đồng,  tất cả là 20 đồng.  Tôi hoa mắt.

- Làm gì có chuyện lạ lùng vậy? Tôi đưa cho cô có hai đồng mà cô thối lại cho tôi đến hai mươi  đồng.  Cô nhầm rồi, tôi không  lấy đâu,  cô tính  nhầm rồi, nếu  có hai đồng  còn thiếu bao nhiêu thì tôi đưa thêm?

- Không nhầm đâu anh  bộ đội ạ! Hai mươi đồng  có là bao nhiêu, đó là kỷ niệm  mà. Hai mươi đồng  em thối lại còn thiếu đấy. Anh tạm  giữ nhé! Hai đồng  của anh  em cũng  giữ lại làm kỷ niệm.

- Không được, tôi mà nhận số tiền này là tôi bị phê  bình  nặng. Cô che miệng  và nói nhỏ:

- “Bí mật,  bí mật!”. Không ai biết thì anh  không  bị phê  bình. Rồi cô ấy nói tiếp:

- Hai năm  sau các anh  nhớ đến  mua  thuốc lá ở chỗ em nhé,  em đợi anh  đấy.

- Nhưng  mà tên cô là gì?

- Tên em à, nhưng anh  biết để làm gì?

- Để... để biết, để nhớ mà trả lại số tiền này cho cô.

- Không đâu, Túy Nga này không bao giờ cho anh biết tên của em đâu, anh tự tìm hiểu lấy. Cô trở về đứng  bên  cạnh má  cô, tôi đi lại chỗ  anh  Thành, mà  lòng lẫm nhẫm câu  nói

“Túy Nga này... không  nói”. Đúng  cô ấy là Túy Nga rồi.

Anh Thành cầm lấy ngay bao thuốc lá và la lên:

- Ồ! “Cô táp  bao  bạc”  lại gói nguyên, chơi sang  quá  ta, dám  mua  thuốc lá thượng hảo hạng,  còn tiền gì nữa đây?

- Tiền thối lại đấy, đến  20 đồng  lận.

- Nhầm rồi, nhầm rồi! Cô ấy nhầm rồi, đem  trả lại tiền  cho cô ấy đi. Không trả lại là có tội lắm, tội lắm.

- Em trả lại nhiều lần mà cô ấy không  chịu nhận.

- Chết, chết  lại mắc nợ to rồi.

Anh Thành ngẫm nghĩ một hồi lâu, rồi nói tiếp: Đây là “Tiền của lòng dân”,  tiền của cô gái vùng  tạm  chiếm đối với anh  chiến  sĩ đi kháng  chiến. Con bé biết  chọn cách  ăn mặc, tức là về mặt tư tưởng  xã hội học: cô biết chọn đâu là phải,  đâu là trái, đâu là chính nghĩa, đâu  là phi nghĩa.  Nghĩ một  hồi lâu anh  nói tiếp:

- Thôi được rồi em cứ cất hai mươi đồng  này đi để mà xài, nhớ  hai năm  sau phải  quay lại trả cho cô ấy cả vốn lẫn lời đấy. Không khéo thì em phải  thế mạng.

Vừa lúc ấy anh  Tứ Khoái cũng về đến. Móc ra ba điếu thuốc lá, ba người nhả  khói phun mây, khen  thuốc lá ngon  quá. Cũng khuya rồi chúng tôi phải  trở lại đơn vị. Chúng  tôi cố ý đi sát quầy  cô áo đen.  Tôi gật đầu  ra hiệu  chia tay. Cô gái đáp  lễ bằng  cách  mỉm  cười, rất duyên, đưa nhẹ  hai ngón  tay nhỏ  lên ngực tạm  biệt!

Mấy hôm  sau anh  Thành sáu ngón  tiết lộ câu chuyện này như  thế nào  không  biết,  mà anh  em trong  đơn vị đồn  ầm lên:

“Con gái Cao Lãnh  bảnh  lắm ai ơi,

Mua thuốc  lá hai đồng được thối lại hai mươi  đồng,

Đi mua, đi mua, đi mua thuốc  lá, nào anh  em ơi!”.

Một câu  chuyện nhỏ  đo được  lòng dân.  Cái gì dân  cũng  cho: hũ gạo của  bộ đội đóng quân trong  nhà  mà hễ thấy lưng lưng là chủ nhà  đổ đầy vào, hết củi bộ đội đi mua,  người bán  củi cũng  cho, hết dầu,  đi mua  người dân  cũng  cho. Định  mua  cá linh vài ký chủ  bán cá linh cho đầy tràn  rổ. Đấy tình nhân dân đối với bộ đội trong 100 ngày tập kết là như thế.

Ngày 10 tháng 10 năm  1954, chúng tôi ra đi tập kết. Chúng  tôi đến bắc Cao Lãnh, xuống tàu  há mồm của Pháp  để được trung chuyển ra tàu  Ba Lan đậu  tại Vũng Tàu. Tàu sắp rời bến,  trên  bờ dày đặc người tiễn  đưa, hàng  ngàn  cánh tay đưa lên vẫy vẫy với hai ngón  tay tạm  biệt.  Hình  như  trong  đó có cánh tay của  Túy Nga. Trên  bến  dưới tàu,  ai ai cũng  vui tươi nhưng mắt  đều ngấn  lệ.

Tàu Ba Lan đưa chúng tôi cập bến tại Sầm Sơn, Thanh Hóa. Trên đường  đi gặp phải  cơn bão nhẹ, chúng tôi bị say sóng. Tôi nằm mê man cứ nghĩ đâu đâu. Sờ lên túi áo ngực, hai mươi đồng vẫn nằm đây. Tiền Đông Dương chưa chắc ra miền Bắc xài được, nhưng tôi cứ giữ chặt.

Thế rồi trên  miền  Bắc, hai năm  trôi qua...  mười năm  cũng  trôi qua!

Năm 1961, anh  Thành và anh  Tứ Khoái được đi trong  đoàn quân xẻ dọc Trường Sơn về quê  cứu nước.  Tôi được chuyển ngành và đến  tháng 6 năm  1975, tôi mới về tiếp quản Sài Gòn. Về thăm gia đình  tôi vọt lên Thủ Cũ tìm anh  Thành. Tôi tìm đến  nhà,  nhưng không gặp được anh  Thành. Gia đình  nói anh  Thành hy sinh năm  1968 trong  chiến  dịch Tết Mậu Thân.  Vì chưa có giấy báo tử, nên gia đình  chưa lập bàn thờ để nhang khói cho anh Thành. Hy vọng anh Thành còn sống. Mẹ anh Thành cứ mỏi mòn  chờ anh Thành, rồi nghe tin anh Thành chết...  Và mẹ anh  cũng  chết  năm  1969. Tôi động  viên gia đình:  hãy tin tưởng  rằng anh  Thành còn  sống,  những ngày  mới giải phóng công  việc còn  bận  rộn  lắm,  chắc  anh Thành chưa  được phép về.

Tôi cũng rất buồn, vì có lẽ không  còn anh  Thành - Thành 6 ngón; là người duy nhất bơi qua  sông  về thăm mẹ cách  đây 20 năm. Tôi muốn cùng  với anh  Thành ngay lúc này lên chơi Cao Lãnh để trả nợ cho cô Túy Nga áo đen  20 đồng,  tiền cô thối trả lại mua  thuốc lá. Thôi đành một  mình vọt ngay lên chợ Cao Lãnh.

Đúng, đúng  rồi, chỗ này ngày trước đây 20 năm  là chỗ các quầy hàng  ngoài trời. Giờ thì nhà  một,  nhà  hai tầng  mọc  lên san  sát. Tôi hỏi thăm cô Túy Nga năm  bảy chỗ đều  bị lắc đầu, nói rằng không  biết. Cũng may tôi gặp bà dì Năm, bà nói: “Ờ, ờ! Dì nhớ ra rồi, cô Túy Nga! Cô Túy Nga! Nhà cô ấy ở cuối phố,  nhưng đã bán  đi rồi. Tội nghiệp con bé ấy rất đẹp người đẹp  nết,  ai cũng  thương. Cô quá  kén chồng hay chờ đợi ai, mà trên  30 tuổi  đầu  gia đình  mới ép được cô ấy đi lấy chồng.

- Xin dì cho biết cô ấy đi lấy chồng ở đâu  ạ?

- Nào có biết chính xác ở đâu  đâu,  nghe  nói cái thằng chồng cô ấy là thằng sếp bót ác ôn. Quê nó cùng quê cũ với Túy Nga, nó biết Túy Nga hồi nhỏ rất đẹp. Túy Nga không chịu lấy nó, bây giờ vợ nó chết  rồi, nó quyết  cưới con Túy Nga làm vợ kế. Nếu Túy Nga không chịu lấy nó, thì nó vu khống  gia đình  cô ấy đi theo  Việt Minh. Tội nghiệp con Túy Nga bán nhà  ra đi có biết trốn  thoát được nó không?

Thế là hết!

Ôi chiến  tranh! Chiến tranh Việt Nam 10.000 ngày không  nghỉ; cuộc chiến  tranh kéo dài nhất trên  thế giới. Tôi nghĩ sao mà linh nghiệm thế, hai đồng mua  thuốc lá là hai năm  hứa đi tập kết. Còn hai mươi đồng  là đúng  hai mươi năm  Việt Nam  mới đánh thắng được Mỹ. Còn gì mà chờ mà đợi! Chua  chát  quá.  Tôi nhớ  lõm bõm  những câu thơ trong  bài thơ Cô lái đò của Nguyễn  Bính:

“... Trên bến cùng ai đã nặng  thề

...

Nhưng rồi người khách tình  quân  ấy

Đi biệt không  về với bến sông

...

Xuân  này đến nữa đã ba xuân Đốm lửa tình  duyên  tắt nguội  dần Chẳng lẽ ôm lòng chờ đợi mãi

Cô đành lỗi ước với tình  quân

Bỏ thuyền, bỏ bến, bỏ dòng trong

Cô lái đò kia đi lấy chồng

Vắng bóng cô em từ dạo ấy

Để buồn  cho những khách sang sông”.

Lê Huỳnh Minh (Minh Tương)

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: