trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

HỒI KÝ 100 NGÀY TẬP KẾT CHUYỂN QUÂN TẠI CAO LÃNH

Cỡ chữ : A- A A+
Cuộc đấu tranh mở đầu của học sinh Cao Lãnh

Trước khi rút đi, giao lại thị trấn Cao Lãnh cho Việt Minh quản lý làm nơi tập kết quân để chuyển ra miền Bắc theo qui định của Hiệp định Genève, quân đội và chánh quyền Liên hiệp  Pháp  ở Cao Lãnh,  ngoài  rút quân đội (có cả lực lượng võ trang  giáo phái Hòa Hảo, Cao Đài), bộ máy hành chánh, họ còn đưa giáo viên trường  Tiểu học Cao Lãnh, cùng chở hết bàn ghế qua Sa Đéc. Trường Tiểu học Cao Lãnh, trường  duy nhất trong  quận có mở các lớp từ lớp Năm  đến  lớp Nhứt  (tức lớp Một đến  lớp Năm  hiện  nay) và một  lớp Tiếp liên (dành cho học sinh thi rớt tiểu học, học thêm một năm  để thi lên bậc trung học). Thời kỳ này, trong  số học sinh lớp Nhì, lớp Nhứt  có không  ít người tuổi 17, 18.

Trong  không  khí hòa  bình, vui tươi và được  sống  tự do trong  sự quản lý - dù  chỉ tạm thời 100 ngày - của chế độ Việt Nam  Dân chủ  Cộng hòa,  hầu  hết cha mẹ học sinh  đều  có nguyện vọng  cho  con  em  mình học  với thầy,  cô kháng  chiến, bài vở giáo dục  của  cách mạng. Nguyện  vọng đó được thỏa  mãn.

Học sinh  các lớp trở lại học. Ngoài chương trình dạy văn hóa  (văn, toán,  sử, địa...) các thầy  còn dạy cho học sinh  các bài hát  kháng  chiến  như:  “Tự do cơm áo hòa  bình”,  “Hòa bình  ca”, “Ánh sáng  Hồ Chí Minh”,  v.v... cùng  các bài hát  đi kèm các điệu  vũ (múa) như: “Mùa hoa nở”, “Vỗ tay ca”, “Vui họp  đoàn”, “Kết đoàn”... Đặc biệt là múa  Kết đoàn  không qui định  số người tham gia, cả trăm  người cũng  được, càng nhiều càng vui.

Những  giờ học múa  hát,  những buổi  nghe  kể chuyện về kháng  chiến  đánh Tây của bộ đội ta và tác động  tích cực của các bài hát, điệu  múa  đã làm sáng lên trong  lòng học sinh Cao Lãnh,  lớp trẻ mới lớn lên trong  lòng chế độ thống trị của Pháp,  có dịp khơi dậy tình yêu nước,  biết  đâu  chánh đâu  tà, yêu kháng  chiến, yêu Cụ Hồ và anh  lính Cụ Hồ, những người mà trong  mắt  các em có lẽ sống, nếp  sống khác hẳn  phía  Tây. Các em học hát, học múa  rất nhanh, thuần thục;  ngoài  ca múa  ở trường, mỗi đêm  còn cùng  bộ đội xúm nhau ca múa  ở thôn xóm nơi bộ đội đóng  quân, làm không  khí rộn vui. Các em quấn quít, ríu rít bên  các anh  chiến  sĩ Vệ quốc  đoàn hiền  lành,  vui vẻ.

Liền sau  khi bộ đội ta rời hết  khỏi thị trấn  Cao Lãnh,  Pháp  và quân đội, chánh quyền thuộc Pháp  trở lại, các em vẫn giữ nếp  sinh hoạt  ca múa  bình  thường.

Ngày 11 tháng 11 năm  1954, hàng  trăm  học sinh trở lại trường  Tiểu học Cao Lãnh để dự khai giảng năm  học mới, các em mua  tờ giấy dầu màu  xanh làm lá cờ hòa bình, kéo lên cột cờ ở sân trường, rồi xúm nhau ca múa  trên  sân trường. Trần Quốc Bảo, học sinh lớp Nhứt C đứng ở bệ cột cờ điều khiển  điệu múa  hát Kết đoàn, hướng  dẫn hàng  trăm  học sinh rồng rắn nối nhau uốn  lượn, vừa đi vừa múa  hát, thì thầy Hằng (Hằng lùn) dạy lớp Nhứt A xuất hiện ở hành lang lớp Nhứt A, nói với học sinh: “Bữa nay chưa có thầy cô. Các em về đi. Hôm nào  có thầy cô hãy tới học”. Trong  lúc học sinh  nhốn nháo thì có mấy học sinh  từ hướng chợ Cao Lãnh chạy vào cổng trường  la lớn: “Tụi nó phá  Đài Chiến  sĩ, mấy anh  em ơi!”.

Trong những ngày tập kết ở Cao Lãnh, Đảng và chánh quyền tỉnh  Long Châu Sa có chủ trương  xây Đài Chiến sĩ mà nhân dân quen gọi là Đài Liệt sĩ ở ngã tư lầu Mười Chuyển (chỗ Siêu thị bây giờ), cùng xây dựng mới ngôi mộ cụ Phó bảng Nguyễn Sanh Huy - thân sinh Cụ Hồ - ở cạnh Miểu Trời Sanh (chùa Hòa Long). Cán bộ, chiến  sĩ Tiểu đoàn 311 được vinh dự thi công xây dựng hai công trình nầy. Trước khi rời Cao Lãnh, Phái đoàn Đại diện Quân đội Nhân dân  Việt Nam  và Liên hiệp  Pháp  cùng  ký biên  bản  cam  kết không  được  xâm phạm hai công trình Đài Chiến  sĩ và mộ cụ Phó bảng  Nguyễn  Sanh  Huy.

Khi phát hiện  tên lính bắc thang leo lên đục ngôi sao vàng đắp  nổi trên  nóc Đài Chiến sĩ, các em học sinh vội chạy về trường  thông báo.

Tin địch phá  Đài Chiến  sĩ như  luồng  điện  chuyển nhanh vào người mỗi học sinh  và có sự phản xạ tức thì. Vậy là như  ong vỡ tổ, tất cả cùng  hò reo và kéo nhau ra cổng trường, đi về phía Đài Chiến sĩ. Học sinh đi hàng  năm, hàng  bảy, bít chật đường,  vừa đi vừa hát vang: “Kết đoàn chúng ta là sức mạnh...”. Đoàn  kéo ngang  chợ Cao Lãnh  đang  nhóm làm mọi người  ngẩng  lên nhìn, không  rõ có chuyện gì mà  học  sinh  kéo nhau vừa đi vừa hát  vang trời như vậy. Khi đoàn học sinh kéo tới ngã tư lầu Mười Chuyển thì hàng  loạt tiếng hô: “Đả đảo phá Đài Chiến sĩ!”, “Không được phá Đài Chiến sĩ!”. Tiếng hô vang dậy đường phố. Tên lính đục bỏ cờ đỏ sao vàng đắp  nổi trên  nóc Đài Chiến  sĩ hoảng hốt  tuột  lẹ xuống  thang, chạy  trốn  vô lầu Mười Chuyển. Một chiếc  xe Jeep chở  một  thiếu úy từ hướng  cầu  Đình Trung  chạy qua,  tới ngã tư liền bị học sinh  vây kín. Xe phải  dừng  lại. Viên thiếu úy xuống xe. Tức thời các học sinh  có em chín,  mười tuổi vây lại níu áo, níu thắt  lưng, phẫn nộ hét lên: “Không được phá Đài Chiến sĩ!”. Viên thiếu úy lúng túng, đứng chết trân giữa vòng vây của học sinh.  Bọn lính gác ở cổng lầu Mười Chuyển không  phản ứng gì.

Hồi lâu, các em học sinh  tự giải tán,  theo  các ngả đường  trở về nhà  và gọi nhau: “Sáng mai tới trường  nữa nghen!”.

Việc học sinh trường  Tiểu học Cao Lãnh kéo biểu tình  chống phá  Đài Chiến  sĩ làm bọn quận hoảng sợ, báo về tỉnh  Sa Đéc và chúng tìm cách  đối phó.

Sáng sớm hôm  sau, hàng  trăm  học sinh  lại đến  trường, cùng  múa,  cùng  hát.  Khoảng  7 giờ, từ Sa Đéc một đoàn xe GMC chở quân cảnh sát mặc sắc phục trắng,  đội kết trắng,  qua bắc Cao Lãnh, chạy về trường  Tiểu học Cao Lãnh. Đoàn  xe chia ra một tốp đậu trước cổng trường, một  tốp chạy vòng ra sân banh, phía  sau trường, đổ quân cảnh sát xuống.  Chúng ập vào trường. Học sinh vẫn múa  hát ở sân trường. Bọn chỉ huy cảnh sát đứng ở bệ cột cờ, mặt  hầm  hừ, ra oai hét: “Ai cho các em treo  cờ nầy?”. Học sinh  cùng  đáp:  “Cờ xanh  là cờ hòa  bình. Tụi tôi treo  cờ hòa  bình”.  Hắn  nạt:  “Hòa  bình  của  Cộng sản! Không  được  treo cờ nầy!”. Hắn  lại hạch  hỏi: “Ai cho các em múa  hát?”. “Chúng tôi múa  hát bài hòa bình!”. Hắn  lại nạt:  “Không được! Hòa bình  của Cộng sản,  không  được  hát!”. Trong  lúc giằng co đối đáp,  bọn  cảnh sát đuổi  các học sinh  nhỏ  tuổi  về. Biết thâm ý của chúng là muốn gạn lọc để bắt những học sinh  cầm  đầu  đang  đối đáp  với chúng, trong  đó có anh  Huỳnh Kim Chín (Năm Sinh). Số học sinh lớn tỏa ra các ngả đường  ngăn  chận học sinh không  cho về, ở lại. Tôi đứng  chận ở ngã hẻm  đi tắt qua dãy nhà  thầy Hoạch dạy lớp Ba, giang tay chận, nói học sinh trở lại sân trường. Một tên cảnh sát đứng ở gần đó nói giọng yếu xìu: “Không học thì cho tụi nó về, chận lại làm gì”. Những  học sinh đối đáp với bọn  chỉ huy cảnh sát ở cột cờ mà địch định  bắt có Huỳnh Kinh Chín (Năm Sinh). Thấy giằng co không  có lợi, anh em hô to: “Thôi về các bạn  ơi!”. Vậy là cả rừng học sinh  cuộn lấy anh  Sinh và các anh  lớn tuổi,  như  dòng  thác  chảy cuồn cuộn ra khỏi trường, thoát khỏi vòng vây của chúng. Bọn cảnh sát bất lực đứng  lắc đầu  nhìn theo,  bơ vơ, lạc lõng trước sân trường  vắng lặng.

Ra về, học sinh các lớp còn hẹn  nhau: “Sáng mai tới nữa nghen!”.

Chứng  kiến cảnh nầy, Nguyễn  Văn Tho đại diện  Hòa Hảo đứng ở trụ sở gần lữ quán An Thành, tay chống nạnh, cay đắng  thốt  ra: “Việt Minh về có một  trăm  ngày mà học trò Cao Lãnh nó làm ông nội mình hết rồi!”.

Lo sợ học sinh  lại kéo tới trường  biểu  tình  nữa,  từ sáng  sớm hôm  sau,  bọn  địch  ở Cao Lãnh  xua lính  chận từ xa các ngả đường,  từ bến  bắc  vô, từ Tân Thuận Tây xuống,  từ Mỹ Trà, An Bình qua,  từ Tân An xuống...,  gặp học sinh là đuổi  về, không  cho tới.

Cuộc  đấu  tranh của  học  sinh  Cao Lãnh  chống địch  phá  Đài Chiến  sĩ gây dư luận  xôn xao và được  sự đồng  tình,  hỗ trợ của đồng  bào  các giới, các nhân sĩ, trí thức  ở Cao Lãnh, buộc  địch phải dừng lại. Song, xem Đài Chiến sĩ giữa nội ô thị trấn Cao Lãnh là cái gai phải nhổ,  chúng lén lút phá  từng phần vào ban  đêm,  không  dám  công khai phá  giữa ban  ngày.

Sự kiện trên  là một điểm  son mở đầu trang  sử truyền thống đấu tranh của học sinh Cao Lãnh về sau.

Nguyễn Văn Long

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: