trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

ĐỊA CHÍ TỈNH ĐỒNG THÁP

Cỡ chữ : A- A A+
Sông cửu Long

Sông Cửu Long mang phù sa bồi đắp ruộng vườn, biến vùng này thành nơi trù phú, cư dân đông đúc. Sông Cưu Long và sông rạch nhỏ còn là nơi cung cấp thủy sản, là thủy đạo huyết mạch để giao lưu với các vùng khác. Mặt khác sông Cửu Long cũng gây nên những tác hại không nhỏ qua những trận lụt lớn, sụt lở bờ sông ...

Đây là con sông huyết mạch giữ vai trò chủ đạo không những ở Đồng Tháp mà cho cả đồng bằng Nam Bộ nói chung. Sông Cửu Long tên quốc tế là MeKong - dài 4300 km với lưu vực khoảng 800.000 km2 là một trong số 11 con sông lớn nhất trên thế giới.

 Bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng của Trung Quốc, Sông Cửu Long chảy qua các nước Miến Điện, Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Sông Cửu Long chia ra làm 3 phần:

- Phần thượng lưu: bắt đầu từ cao nguyên Tây Tạng đến hết địa phận Trung Quốc, dài 1.700 km, nhiều thác ghềnh hiểm trở.

- Phần trung lưu: bắt đầu từ biên giới Lào - Miến Điện - Trung Quốc đến Phnompênh, dài 2.160 km với nhiều phụ lưu quan trọng như Xê Xan, Xrêpôc...Hồ Tônlêxap nổi tiếng với nguồn thủy sản, giữ vai trò quan trọng trong việc điều tiết nước ở vùng hạ lưu. Đoạn này có tiềm năng thủy điện rất lớn.

- Phần hạ lưu: bắt đầu từ Phnompênh, sông Cửu Long chia làm hai nhánh: sông Tiền và sông Hậu, chảy qua nước ta rồi đổ ra biển bằng chín cửa, vì thế ta gọi là sông Cửu Long. Đoạn này dài 340 km và là đoạn sông quan trọng nhất.

Sau khi phân làm hai nhánh ở Phnompênh, lượng nước chảy vào Sông Tiền, Sông Hậu không đều nhau: lượng nước chảy vào sông Tiền khoảng 80%, số còn lại chảy vào sông Hậu. Giữa Sông Tiền và Sông Hậu được nối nhau bằng nhiều sông rạch khác mà quan trọng nhất là Sông Vàm Nao. Chính con sông này rút bớt 33% nước Sông Tiền đổ vào Sông Hậu. Thật ra sông Vàm Nao trước đây không rộng như ngày nay. Cách nay 200 năm, Sông Vàm Nao rất hẹp. Sử sách còn chép rằng nhiều nơi rất hẹp đến nỗi tre mọc hai bên bờ sông xiên ra gần giao ngọn với nhau.

Lượng phù sa của sông cũng không đều nhau và biến đổi theo mùa. Mùa khô lượng phù sa không đáng kể, vì thế nước sông trong xanh. Mùa mưa nước sông đục ngầu, phù sa nhiều hơn nhưng cũng không quá 0,9g/l. Mặc dù lượng phù sa ít nhưng tổng lưu lượng rất lớn cho nên tổng lượng phù sa mà Sông Cửu Long cung cấp lên đến 100 triệu tấn/năm. Tuy nhiên lượng phù sa này chỉ bồi đắp một phần nhỏ cho đồng bằng Nam Bộ, phần lớn được đưa ra biển, bồi đắp dần các bãi biển ở phía Nam và mũi Cà Mau do tác dụng của dòng hải lưu: làm cho Mũi Cà Mau lấn dần ra biển mỗi năm hàng trăm mét, lấn dần cửa sông Bãi Háp và sông Cửa Lớn.

Lưu tốc của sông Cửu Long cũng biến đổi theo mùa, mùa khô khoảng 1,5 m/s, vào mùa lũ lớn hơn nhiều: đôi khi lên đến hơn 3,5 m/s. Lưu tốc của sông không những biến đổi theo mùa mà còn biến đổi theo địa hình. Ở những đoạn sông hẹp lưu tốc lớn hơn những đoạn sông rộng trong cùng thời điểm.

Lưu lượng của sông cũng biến đổi theo mùa: mùa khô khoảng 2.500- 3.000 m3/s, mùa lũ lớn hơn nhiều: hơn 9.500 m3/s. Người ta ước tính rằng hàng năm sông Cửu Long cung cấp một lượng nước khổng lồ: 400 tỉ m3/năm.

Độ dốc của sông Cửu Long thay đổi tuỳ theo vị trí của từng đoạn sông. Ở vùng thượng lưu và trung lưu có độ dốc lớn hơn ở vùng đồng bằng. Trung bình độ dốc của sông là 2,5 cm/ km. Độ sâu của sông Tiền trung bình khoảng 20 mét, có nhiều hố xoáy như hố xoáy ngay sát thị trấn Hồng Ngự sâu đến 45m (so với mặt đất tự nhiên). Độ sâu của sông phụ thuộc rất nhiều vào bề rộng của sông. Ở những đoạn sông hẹp độ sâu lớn hơn những đoạn sông rộng.

Bề rộng của sông Tiền biến đổi nhiều, hẹp nhất là khu vực An Long: 450 mét, nơi rộng nhất là đầu cồn Long Khánh: 2,2 km. Độ sâu trung bình của sông Tiền khoảng 20 mét. Đoạn qua Đồng Tháp dài 129 km (từ biên giới Campuchia đến Mỹ Thuận).

Sông Tiền có nhiều đoạn cong cho nên tác dụng bồi lắng và xâm thực rất mạnh.

* Vùng bồi đắp:

- Cồn Cỏ: Kéo dài từ biên giới Việt Nam – Campuchia cho đến vàm kinh Thường Phước, bị gián đoạn nhiều nơi khi triều lên, cồn phát triển dần về phía hạ lưu và có khuynh hướng dính vào đất liền, lấp cửa Tây kinh Tứ Thường chỉ còn lại cửa Đông thông ra rạch Hồng Ngự mà thôi.

- Khém Châu Ma: Khém này vào năm 1950 còn là sông lớn và cũng là ranh giới giữa xã Phú Trung (Hồng Ngự) với các xã phía trên của Cù lao Tây (Thanh Bình). Ngày nay khém này đã bị bồi đắp hoàn toàn, biến thành ruộng rẫy, chỉ còn con lạch nhỏ rộng vài mét, khô kiệt hoàn toàn vào mùa khô.

- Cồn Tô Châu: Nằm ở tả ngạn sông Tiền thuộc huyện Thanh Bình. Dưới Doi Lửa khoảng 1,5 km cồn này kéo dài xuống đến vàm rạch Đốc Vàng Hạ. Chiều rộng nhiều nơi lên đến hơn 400m.

- Cồn Cái Bè: Ghi nhận từ khi nhân dân tiến hành chất chà bắt cá từ những năm 1960. Trải qua hơn 30 năm hình thành và phát triển, cồn này đã nhô lên mặt nước hoàn toàn khi triều xuống với chiều rộng trung bình khoảng 200m, chiều dài hơn 3 km từ khém Cây Khoa xuống ngang Ông Thung và tiếp tục phát triển dần xuống hạ lưu.

- Cồn Bình Thạnh: Thuộc địa phận huyện Cao Lãnh. Cồn này hoàn toàn do sông Cửu Long bồi đắp từ hàng trăm năm nay. Đây là vùng trù phú nhất của huyện và cũng là căn cứ địa cách mạng qua các thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ.

* Vùng xói lở:

Khu vực xói lở nghiêm trọng nhất của tỉnh Đồng Tháp là khu vực Sa Đéc. Hiện nay từ Ông Thung đến rạch Thông Lưu đã ổn định nhờ tác dụng của cồn Cái Bè, từ rạch Thông Lưu đến vàm Nhà Thương đang đi vào thế ổn định mặc dù hiện nay còn lở với qui mô nhỏ. Nghiêm trọng nhất là khu vực từ vàm Nhà Thương đến vàm An Hiệp đang bị xói lở với qui mô lớn.

Sự xói lở ở đây đã xóa Đình Tân Hưng, Bệnh viện Sa Đéc và Quân Y Viện cũ. Mũi Cần Gió, Chợ Cồn, Doi Trường Án cũng bị lở xuống sông. Năm 1992 xóa luôn vết tích móng cầu Nhà Thương sau 100 năm tồn tại. Nếu tính từ năm 1880 vùng này đã bị lở vào 1.400 mét.

Mặc dù bị thiệt hại nghiêm trọng về tài sản nhưng thiệt hại về người không đáng kể vì dân có nhiều kinh nghiệm khi sống trong vùng này. Trái lại ở những nơi ít bị sạt lở thường bị thiệt hại nghiêm trọng khi có sự cố xảy ra. Điển hình là vụ sạt lở tòa nhà của Hội Đồng Nhân Dân huyện Hồng Ngự vào ngày 6 - 7 tháng 4 năm 1992 đã làm hàng chục người chết. Ngoài ra, một số nơi nằm sâu trong rạch nhỏ cũng bị sụt lở gây hậu quả nghiêm trọng như vụ sụt lở ở Lấp Vò năm 1987. Vụ này đã gây thiệt hại gần 60 tấn vật tư, nhiên liệu, 3 căn nhà lầu kiên cố bị vùi xuống sông cùng với nhiều người chết mà nguyên nhân chính là do chứa quá tải trên một diện hẹp ngay sát bờ sông. Ngoài ra còn nhiều nơi khác cũng bị xói lở với qui mô nhỏ như Vàm Khém Chà Là, đầu Cù lao Ma, Mỹ An Hưng A...

 Trong địa phận Đồng Tháp, sông Hậu chỉ chảy qua hai huyện Lai Vung và Lấp Vò với chiều dài khoảng 34 km, lòng sông thẳng, tác dụng xâm thực và bồi lắng yếu, nơi rộng nhất trên sông Hậu của tỉnh ở khu vực Định Yên: 1.600 mét, nơi hẹp nhất là ở xã Phong Hòa: 900m. Độ sâu trung bình của sông Hậu khoảng 16 mét. Do lòng sông Hậu thẳng, sự biến đổi của bờ sông hầu như không đáng kể.

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: