trang mobile trang fb cong thong tin trang fb cong thong tin

LỊCH SỬ ĐẢNG BỘ TỈNH ĐỒNG THÁP

Cỡ chữ : A- A A+
Giải phóng quê hương

11 giờ 30 ngày 30/4/1975, mặt trận Sài Gòn giành toàn thắng. Tổng thống ngụy Dương Văn Minh buộc phải tuyên bố đầu hàng. Lúc này tại trung tâm chỉ đạo của tỉnh Sa Đéc xuất phát mệnh lệnh tung hết cán bộ ra phía trước. Lực lượng ta ở các nơi theo kế hoạch đã phân công phối hợp chặt cùng với mũi chính trị, binh vận của quần chúng nhanh chóng đánh chiếm một số đồn bót và áp sát nhiều mục tiêu quân sự quan trọng.

Tại thị xã Cao Lãnh, theo lệnh của Ban chỉ huy chiến dịch, Tiểu đoàn 3 của tỉnh (mới thành lập) cùng với biệt động, du kích, chia làm 3 mũi tiếp cận thị xã từ chiều 30/4. Cùng ngày Đại tá tỉnh trưởng ngụy quyền Nguyễn Văn Minh ra lệnh cho sĩ quan, binh lính tử thủ, nhưng y lên máy bay trốn khỏi Cao Lãnh. Nhiều sĩ quan binh lính địch cùng bỏ chạy. Chỉ còn lại trung tá Thinh.

Theo kế hoạch đã xây dựng từ trước, cơ sở và lực lượng quần chúng tại chỗ nổi dậy tiếp quản một số cơ quan ngụy quân, ngụy quyền, treo cờ giải phóng. Đến 18 giờ cùng ngày, trung tá Thinh lên máy liên lạc với ta xin hàng. 20 giờ 30/4/1975 quân cách mạng tiến vây tiếp quản và làm chủ hoàn toàn thị xã. Quần chúng mừng rỡ! Cờ hoa rợp khắp các đường phố. Trước tòa hành chánh ngụy, đông đảo đồng bào thị xã tập hợp từ buổi sớm mai ngày 1/5/1975. Lúc 6 giờ đoàn cán bộ quân - dân - chánh tỉnh trong tư thế hiên ngang của người chiến thắng, ra tiếp nhận sự đầu hàng của cơ quan đầu não ngụy quyền tỉnh Kiến Phong.

Vùng phụ cận thị xã Cao Lãnh, đêm 30/4, lực lượng ta chớp thời cơ đồng loạt nổi dậy làm chủ tuyến lộ 30, bao vây số đồn bót còn lại buộc chúng đầu hàng, truy quét tàn quân địch. Du kích xã Mỹ Thọ và quần chúng nổi dậy đánh chiếm và làm chủ khu phố Doi Me. 17 giờ ngày 30/04, đội bảo vệ Tỉnh ủy (C279) kết hợp du kích và lực lượng quần chúng nổi dậy bao vây chiếm lĩnh bệnh viện quân y địch (Kiến Văn), quần chúng nổi dậy bao vây, bức hàng cứ điểm chi đoàn xe M 113 của địch tại Ngã Cái, thu 80 súng, bắt 37 hàng binh. Đến 5 giờ sáng ngày 1/5 lực lượng ta kết hợp quần chúng nổi dậy bao vây chiếm lĩnh chi khu Kiến Văn.

Tại thị trấn Mỹ An, số địch rút chạy từ các nơi co cụm về đây khá đông. Lực lượng võ trang huyện cùng quần chúng nổi dậy tấn công mạnh. Lúc 17 giờ ngày 30/4, tên Thiếu tá Phổ cử 2 sĩ quan ra gặp đại diện của ta để thỏa thuận 7 giờ sáng ngày 1/5, chúng tập trung quân giao súng đầu hàng. Lúc đó một toán quân địch ở ngã tư Đốc Binh Kiều rút về Mỹ An đụng du kích ta nổ súng. Địch co cụm không tập trung về thị trấn được. Tên Phổ cầm đầu một toán quân địch khoảng 2.000 tên, lúc 4 giờ sáng 1/5 bỏ thị trấn Mỹ An rút chạy. Trước khi rút chạy chúng đổ a-xít phá hư 2 khẩu pháo. Thị trấn Mỹ An được giải phóng lúc 17 giờ ngày 1/5.

Trước đó, một toán quân địch ở đồn Ngã Tư Cái Bèo kéo quân về Mỹ An bị du kích và cán bộ xã Mỹ Quí dùng máy cày cặm cờ lớn chạy ra, buộc chúng đầu hàng. Các đồn bót còn lại ở huyện Mỹ An cũng lần lượt đầu hàng. Toán quân địch do tên Phổ cầm đầu rút chạy đến kinh Hội thì bị quần chúng chặn lại. Chúng co cụm từ kinh Hội đến kinh xáng An Long để tìm cách kéo về “tử thủ” ở Chợ Mới. Lực lượng quần chúng các xã kết hợp địa phương quân huyện và du kích bao vây áp đảo, liên tục phát loa gọi hàng. Ban đêm, ta dùng máy cày giả xe tăng rồ máy, bật đèn uy hiếp tàn quân địch. Kết quả, rạng ngày 3/5/1975 ta đã làm tan rã và bắt sống toàn bộ quân địch, trong đó có Quận trưởng Phổ.

Phía nam sông Tiền, mục tiêu trọng điểm là thị xã Sa Đéc. Ngay từ đầu năm 1975 Tỉnh ủy chỉ đạo Thị xã ủy Sa Đéc đưa cán bộ về bám địa bàn, xây dựng lực lượng. Nhờ đó, trước ngày 30/4, lực lượng vũ trang thị xã cùng cơ sở chính trị và binh vận đã quét sạch bọn địch ở Rạch Bần, tạo thế áp sát thị xã đánh sập cầu Hòa Khánh trong nội ô, 2 ụ gác, 1 đồn dân vệ, giải phóng 2 ấp, tranh chấp mạnh 2 ấp.

Ngày 30/4/1975, các Tiểu đoàn 502A và 502B được điều từ Tân Mỹ, Mỹ An Hưng, kinh Thầy Lâm, tiến về phối hợp với lực lượng địa phương chia làm 5 mũi đánh vào thị xã. Trong nội ô quần chúng được phát động nổi dậy gây áp đảo bọn đầu sỏ. 23 giờ ngày 30/4, Lê Khánh - Đại tá Tiểu khu trưởng lên máy bay chạy trốn. 7 giờ sáng ngày 1/5/1975 quân ta từ nhiều hướng tiến vào tiếp quản và làm chủ hoàn toàn thị xã Sa Đéc. Một cuộc mít tinh lớn được tổ chức trước dinh Tỉnh trưởng. Cờ Mặt trận phấp phới tung bay trên nóc dinh và trên khắp các phố phường thị xã.

Ở các huyện và thị trấn Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành dưới sự lãnh đạo trực tiếp của các cấp ủy huyện, lực lượng địa phương quân huyện, du kích phối hợp chặt lực lượng nổi dậy của quần chúng nhanh chóng tiếp quản và tự giải phóng hoàn toàn được các huyện, xã vào 9 giờ sáng ngày 1/5/1975. Riêng chi khu Đức Thành (Lai Vung) do Tiểu đoàn 441 của tên Huỳnh Trung Hiếu chỉ huy, ngoan cố chống cự, nhưng thấy lực lượng ta và quần chúng nổi dậy quá mạnh nên y buộc phải kéo đồng bọn rút chạy về cố thủ tại Chợ Mới, ta tiếp quản chi khu sáng ngày 2/5.

Đêm 30/4 và sáng ngày 1/5/1975, các huyện Hồng Ngự, Thanh Bình, Đồng Tiến (Tam Nông) của tỉnh Long Châu Tiền cũng được giải phóng hoàn toàn. Trước đó, ta tấn công giải phóng được 2 xã của huyện Thanh Bình và một số ấp dọc sông Tiền của xã Thường Thới Tiền (Hồng Ngự). Tranh thủ vận động thanh niên trong vùng giải phóng tòng quân, xây dựng một tiểu đoàn mới của tỉnh: Bộ đội các huyện đều được bổ sung quân số. Sau khi hoàn thành tiếp quản chi khu, quận lỵ, lực lượng tỉnh, huyện triển khai các vùng xung yếu, truy quét tàn quân ở các xã từ Long Sơn xuống Phú Lâm, Phú An, Hòa Hảo, Hưng Nhơn, Hiệp Xương, Bình Thạnh Đông. Tại đây, đến ngày 4/5/1975 ta tiêu diệt, gọi hàng và làm tan rã hoàn toàn số tàn quân của bọn phản động Lương Trọng Tường. Ngày 8/5, đại diện ta đến Tổ Đình nhận sự đầu hàng và giải tán toàn bộ lực lượng vũ trang của Tổ Đình (Hòa Hảo).

Theo chỉ đạo của trên, ngày 2/5/1975 ta thành lập ủy ban Quân quản thị xã Sa Đéc và thị xã Cao Lãnh. Ngày 3/5/1975 ủy ban Cách mạng Lâm thời tỉnh ban hành lệnh giới nghiêm, khẩn trương truy quét tàn quân địch, ban hành các thông cáo về trật tự an ninh, hướng dẫn và lập các điểm trình diện, thu nạp các loại vũ khí, chất nổ, tài sản công cộng, giải tán các tổ chức đảng phái phản động, phổ biến các chủ trương chính sách của cách mạng, v.v...

Riêng ở huyện Chợ Mới bọn tàn quân gồm hàng chục ngàn tên từ các nơi còn ngoan cố rút về “tử thủ” tại khu vực chùa Tây An (chủ yếu là bọn Bảo an quân của Hòa Hảo). Tỉnh ủy kịp thời chỉ đạo điều 3 tiểu đoàn tỉnh (gồm Tiểu đoàn 502A, 502B và 1 tiểu đoàn mới thành lập), và 1 chi đoàn xe thiết giáp, một bộ phận của giang thuyền, tàu nhỏ chiến đấu, pháo 105 ly (mới lấy của địch) phối hợp để tiến hành giải phóng Chợ Mới. Lực lượng này có nhiệm vụ kết hợp với cơ sở tại chỗ vừa tấn công áp đảo địch, vừa tuyên truyền phát động quần chúng nổi dậy, kết hợp sử dụng tốt mũi đấu tranh chính trị, binh vận làm phân hóa giữa bọn sĩ quan ác ôn với số binh sĩ, tách bọn phản động trong tôn giáo ra khỏi tín đồ, bao vây dồn ép toàn bộ địch lại khu vực chùa Tây An để tiêu diệt và làm tan rã chúng.

Sau 4 ngày liên tục truy kích, vây ép tấn công địch của lực lượng 3 thứ quân và mũi nổi dậy đấu tranh chính trị, binh vận của quần chúng, ngày 5/5/1975 phần lớn số tàn quân địch co cụm ở huyện Chợ Mới đã tan rã; số còn lại rút vào “tự thủ” ở chùa Tây An trong thế hoang mang, rối loạn và không lối thoát.

Sáng ngày 6/5, ta huy động lực lượng đồng loạt xiết chặt vòng vây và tấn công địch, buộc chúng phải bỏ súng đầu hàng. Kết quả ta đã giải phóng hoàn toàn huyện Chợ Mới và chùa Tây An 8 giờ sáng ngày 6/5/1975; thu 30.000 súng các loại, thu 1 máy bay trực thăng, hàng chục xe quân sự, tàu xuồng và nhiều quân trang, quân dụng.

Sau hơn 4 tháng kể từ khi vào cao điểm 1 mùa khô (từ ngày 20/12 năm 1974 đến ngày 6/5/1975), dưới sự lãnh đạo của Trung ương, toàn đảng bộ, quân và dân trong tỉnh đã nêu cao tinh thần tự lực tự cường, tiến hành cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giải phóng tỉnh nhà, góp phần cùng đồng bào và chiến sĩ cả nước giải phóng hoàn toàn miền Nam vào ngày 30/4/1975.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi đậy Xuân 1975 và chiến dịch Hồ Chí Minh, quân và dân tỉnh ta đã tiêu diệt, đánh bị thương, bắt sống và làm tan rã hơn 60.000 tên địch. Đánh tiêu diệt 18 đồn, bức hàng bức rút 125 đồn, đánh thiệt hại nặng 150 đồn khác. Riêng trong chiến dịch Hồ Chí Minh ta tiêu diệt và chiếm lĩnh gần 400 đồn còn lại. Thu 60.000 súng các loại, 500 tấn đạn, 650 xe các loại (trong đó có 23 xe M 113, 6 xe M 118), 45 tàu lớn nhỏ, 1 máy bay L19, 1 máy bay trực thăng và rất nhiều phương tiện chiến tranh.

Nhìn chung, chiến dịch Hồ Chí Minh ở tỉnh ta diễn ra thuận lợi. Địch trong thế hoảng loạn, tan rã. Ta tích cực và khẩn trương động viên được toàn đảng, toàn quân và toàn dân đồng loạt tiến công, nổi dậy, chiếm lĩnh và tiếp quản nhanh gọn, giành thắng lợi trọn vẹn.

Ngày 2/5/1975, ủy ban Nhân dân Cách mạng tỉnh Sa Đéc ra bản Tuyên bố: “... Kể từ giờ phút này đất nước ta sạch bóng quân Mỹ, tỉnh ta đã hoàn toàn giải phóng. Đã xóa bỏ hoàn toàn các cơ cấu ngụy quân ngụy quyền và các tổ chức chính trị phản động do Mỹ và bọn tay sai lập ra từ hơn 20 năm nay (…). Đã thành lập chính quyền cách mạng các cấp…”, Cũng từ giờ phút đó, lịch sử chứng kiến một bước ngoặt vĩ đại đối với tỉnh ta nói riêng, cả nước nói chung: Kết thúc thắng lợi 30 năm liên tục, bền bỉ và anh dũng chống Pháp và chống Mỹ xâm lược, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, đưa cả nước bước sang một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội.

Giới thiệu Cổng Thông tin | Quảng cáo | Sơ đồ
Đơn vị quản lý: Văn phòng UBND Tỉnh
Trụ sở: số 12, đường 30/4, phường 1, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp
Điện thoại: 0277.3851431 - 0277.3853744, Fax: 0277.3851615, Email: banbientap@dongthap.gov.vn
Số lượt truy cập: