Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị. Ảnh: chinhphu.vn

Hội nghị tập trung đánh giá thực trạng liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; nhận diện những điểm nghẽn trong nghiên cứu, phát triển, chuyển giao, ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học và công nghệ; đồng thời, đề xuất các giải pháp nhằm đưa hoạt động hợp tác đi vào thực chất, tạo ra sản phẩm, giá trị kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hệ thống chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã có những thay đổi quan trọng, mở rộng quyền chủ động và nguồn lực cho liên kết, hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Theo báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Việt Nam xếp thứ 24 về hợp tác nghiên cứu và phát triển giữa đại học và doanh nghiệp.

Giai đoạn 2021 - 2025, doanh nghiệp chủ trì 181/1.451 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia, chiếm 12,5% về số lượng và 25,7% về kinh phí. Năm 2026, ngân sách nhà nước dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số khoảng 95.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực chung cho các lĩnh vực trên, không phải kinh phí riêng cho liên kết giữa viện, trường và doanh nghiệp, nhưng mở thêm khả năng đầu tư nghiên cứu, hạ tầng dùng chung, hoàn thiện và thử nghiệm công nghệ.

Hợp tác giữa viện, trường và doanh nghiệp đã hình thành một số mô hình tạo ra công nghệ, sản phẩm và hiệu quả kinh tế cụ thể, như: Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) và Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã bàn giao, ứng dụng kết quả của 03 nhiệm vụ: trợ lý lập trình CoDev, mô hình ngôn ngữ viễn thông TelcoLLM và nền tảng AI Platform. Viện Nghiên cứu Cơ khí phối hợp với các trường đại học, LILAMA, COMA, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) làm chủ thiết kế, chế tạo 07 hệ thống thiết bị phụ cho tổ máy nhiệt điện than công suất đến khoảng 600 MW. Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long chuyển giao giống lúa cho Tập đoàn Lộc Trời với mức chi trả cho Viện là 200 đồng/kg giống bán ra đối với giống OM 18 và OM 9577, gắn lợi ích của bên nghiên cứu với kết quả tiêu thụ sản phẩm v.v..

Tuy nhiên, việc chuyển các quyền và công cụ thành quyết định, nguồn lực thực tế và trách nhiệm cụ thể vẫn còn 07 nhóm điểm nghẽn; trong đó, nghiên cứu chưa xuất phát đầy đủ từ nhu cầu doanh nghiệp; nguồn lực chưa được kết nối liên tục đến khâu hoàn thiện công nghệ và thị trường; viện, trường còn tâm lý e ngại rủi ro; thiếu đầu mối chuyển giao chuyên nghiệp; năng lực tiếp nhận công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế; sản phẩm mới khó tìm khách hàng đầu tiên và việc phân bổ nguồn lực chưa gắn chặt với kết quả hợp tác.

Ông Huỳnh Minh Tuấn - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh chủ trì tại điểm cầu tỉnh Đồng Tháp, cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành, các trường đại học và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tham dự

Để tháo gỡ những điểm nghẽn và thúc đẩy liên kết “viện - trường - doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp quyết tâm tạo chuyển biến thực chất Nghị quyết số 57-NQ/TW, tăng cường kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học để khai thác hiệu quả nguồn lực khoa học, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm mới.

Phó Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương liên quan đánh giá lại toàn diện các nghiên cứu khoa học có sử dụng ngân sách Nhà nước; đồng thời, xây dựng định hướng, mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ của từng ngành, từng lĩnh vực trong giai đoạn tới. Phấn đấu ít nhất 30% đề tài nghiên cứu xuất phát từ nhu cầu doanh nghiệp, tiến tới đạt 50% và phát huy hiệu quả các kết quả nghiên cứu trong thời gian qua.

Các Bộ, ngành, địa phương cần khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ cả trong nước và quốc tế; đồng thời đẩy mạnh cơ chế ưu tiên chỉ định thầu đối với việc mua sắm sản phẩm công nghệ trong nước phù hợp quy định.​​​​​​​