Từ tinh gọn bộ máy đến thay đổi cách quản trị

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Phạm Thành Ngại kiểm tra tại trung tâm Phục vụ hành chính công phường Cao Lãnh

Sau 01 năm triển khai, Đồng Tháp đã thực hiện cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy với quy mô lớn. Toàn tỉnh giảm 13 cơ quan chuyên môn và tương đương thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh; giảm 126 phòng và tương đương thuộc các sở, ngành so với cuối năm 2024; giảm 219 cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, đồng thời tiếp tục sắp xếp hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn.  

Tuy nhiên, ý nghĩa của cuộc cải cách không chỉ nằm ở số lượng đầu mối được cắt giảm mà ở cách thức vận hành của bộ máy mới. Trong tổng số 1.164 nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện được phân định lại sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, có tới 859 nhiệm vụ được chuyển giao cho cấp xã thực hiện. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều công việc trước đây phải qua cấp trung gian nay được giải quyết ngay tại cơ sở.

Sự thay đổi này đưa chính quyền cấp xã trở thành cấp trực tiếp xử lý phần lớn các vấn đề liên quan đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn. Khoảng cách giữa người dân với cơ quan giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn, trong khi trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền cơ sở cũng được mở rộng hơn trước.

Sau giai đoạn đầu sắp xếp, bộ máy mới cơ bản vận hành ổn định, không xảy ra khoảng trống trong quản lý nhà nước. Các sở, ngành sau sáp nhập đã hoàn thành việc kiện toàn tổ chức; các xã, phường thành lập đầy đủ 03 cơ quan chuyên môn và 01 Trung tâm Phục vụ hành chính công trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã. Đây là nền tảng quan trọng để mô hình mới tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn tới.  

Khi người dân trở thành thước đo của cải cách

Lãnh đạo tỉnh Ủy ban nhân dân tỉnh khảo sát hoạt động Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mỹ Thọ

Hiệu quả của cải cách hành chính cuối cùng phải được phản ánh qua chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Sau 01 năm triển khai, toàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 983 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính và giải quyết trên 966 nghìn hồ sơ; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 98%. Riêng cấp xã - nơi tiếp nhận phần lớn khối lượng công việc sau phân cấp, đạt tỷ lệ giải quyết đúng hạn gần 99%.

Bà Huỳnh Thị Kim Dung thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Phú Đông

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Phú Trung, bà Trần Kim Chi cho biết việc trang bị máy tra cứu thông tin đã giúp người dân chủ động tiếp cận các quy trình, thủ tục, giảm thời gian chờ đợi và tăng tính minh bạch trong giải quyết hồ sơ. Bà Huỳnh Thị Kim Dung cũng cho biết, khi thực hiện thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Phú Đông, bà đánh giá cao thái độ phục vụ tận tình của đội ngũ cán bộ cũng như môi trường giao dịch thuận tiện, thân thiện.

Những thay đổi tuy nhỏ nhưng phản ánh rõ sự chuyển dịch từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ - mục tiêu cốt lõi của cuộc cải cách lần này.

Tại phường Cao Lãnh, Trung tâm Phục vụ hành chính công vẫn duy trì hoạt động ổn định dù số lượng hồ sơ tiếp nhận mỗi ngày rất lớn. Nhờ phân cấp sâu hơn và tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, nhiều thủ tục được rút ngắn đáng kể, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 98%.

Ông Bùi Quốc Nam - Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Cao Lãnh cho biết, địa phương xác định lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cao nhất trong thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh việc vận hành hiệu quả Trung tâm Phục vụ hành chính công, phường chủ động triển khai nhiều giải pháp cải cách hành chính phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Không chỉ người dân, cộng đồng doanh nghiệp cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Ông Huang Shao Hui - Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghiệp Đồng Jintian Việt Nam cho rằng, tỉnh đã chủ động tháo gỡ nhiều khó khăn thực tế cho doanh nghiệp, đặc biệt trong cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến

Ở nhiều địa phương, tinh thần đổi mới còn được thể hiện thông qua những mô hình sáng tạo từ cơ sở như: “Dịch vụ công trực tuyến 3 không” tại xã Hòa Long, với phương châm “không viết, không hẹn, không phiền hà”; “Giờ vàng cải cách hành chính” tại phường Mỹ Trà hay “Ngày thứ Bảy hành chính” tại xã Đồng Sơn.

Dù quy mô không lớn, những sáng kiến này cho thấy cải cách không chỉ đến từ các quyết sách ở cấp trên mà còn được hình thành từ sự chủ động, sáng tạo của đội ngũ cán bộ cơ sở, những người trực tiếp phục vụ người dân mỗi ngày.

Khi áp lực và trách nhiệm dồn về cơ sở

Nhiệm vụ được phân cấp, phần quyền cho cấp cơ sở là rất lớn

Bên cạnh những kết quả tích cực, qua 01 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng cho thấy nhiều khó khăn, thách thức cần tiếp tục được tháo gỡ.

Thực tế cho thấy, cấp xã là nơi chịu áp lực lớn nhất. Khi hàng trăm nhiệm vụ được chuyển giao từ cấp trên xuống, đội ngũ cán bộ cơ sở phải đảm nhận khối lượng công việc lớn hơn, phạm vi quản lý rộng hơn và yêu cầu chuyên môn ngày càng cao hơn.

Nhiều địa phương hiện phải đối mặt với áp lực về dân số, địa bàn quản lý và yêu cầu giải quyết công việc ngày càng đa dạng. Không ít cán bộ phải tiếp cận những lĩnh vực mới, trong khi quá trình sắp xếp bộ máy khiến một số vị trí vẫn chưa thật sự phù hợp với chuyên môn đào tạo.

Ngay tại phường Cao Lãnh, địa phương cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới. Áp lực dân số đông, địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn hay yêu cầu cán bộ phải thích nghi với nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau đều là những thách thức hiện hữu. Điều đáng ghi nhận là địa phương không né tránh những vấn đề này. Chính tinh thần dám nhìn thẳng vào thực tế cho thấy cải cách đang hướng tới hiệu quả thực chất thay vì chạy theo thành tích.

Tại Hội nghị sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra ngày 29/5 vừa qua, nhiều địa phương cũng phản ánh những khó khăn tương tự.

Bí thư Đảng ủy phường Hồng Ngự Phan Văn Hợp phát biểu tại Hội nghị sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra ngày 29/5

Ông Phan Văn Hợp - Bí thư Đảng ủy phường Hồng Ngự cho rằng, sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn đã làm gia tăng đáng kể áp lực quản lý nhà nước đối với đội ngũ cán bộ chuyên môn. Trong khi đó, một số lĩnh vực vẫn thiếu nhân lực có trình độ phù hợp để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Từ góc độ cơ sở, xã Vĩnh Bình kiến nghị tỉnh tiếp tục quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và tăng cường hướng dẫn địa phương trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Địa phương cũng đề xuất sớm hoàn thiện các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền; tháo gỡ những vướng mắc trong lĩnh vực đất đai, đầu tư công, tài sản công và xử lý vi phạm hành chính.

Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ thông tin vẫn là một trong những điểm nghẽn cần tiếp tục được khắc phục. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính đôi lúc còn xảy ra lỗi kết nối với cơ sở dữ liệu của các bộ, ngành Trung ương, khiến cán bộ cơ sở phải xử lý song song trên môi trường điện tử và thủ công, làm gia tăng áp lực công việc và ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ.

Những vấn đề này cho thấy sau giai đoạn sắp xếp tổ chức bộ máy, bài toán trọng tâm hiện nay không còn là cơ cấu tổ chức mà là chất lượng nguồn nhân lực và năng lực vận hành của chính quyền cơ sở.

Đích đến là nền hành chính phục vụ

Bí thư Tỉnh ủy Ngô Chí Cường phát biểu tại Hội nghị sơ kết

Bí thư Tỉnh ủy Ngô Chí Cường yêu cầu toàn hệ thống chính trị rà soát toàn diện đội ngũ cán bộ hiện nay; đánh giá đúng thực chất từng cán bộ theo vị trí việc làm và kết quả công việc cụ thể. Theo Bí thư Tỉnh ủy, công tác đào tạo, bồi dưỡng trong thời gian tới phải chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang nâng cao kỹ năng thực hành, kỹ năng xử lý tình huống, quản trị địa phương, chuyển đổi số, cải cách hành chính và tiếp dân.

Định hướng này cũng thống nhất với yêu cầu của Trung ương đối với Đồng Tháp trong quá trình hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Tháp ngày 27/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Đồng Tháp tiếp tục vận hành bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp thông suốt, nâng cao hiệu lực thực thi công vụ, đặc biệt là đánh giá tổng thể năng lực, trình độ, số lượng cán bộ của các sở, ngành và cấp xã, sắp xếp, bố trí, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp xã, nhất là trong một số lĩnh vực như: giáo dục, y tế, đất đai, xây dựng, tài chính, kế toán, công nghệ thông tin.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Tháp ngày 27/5

Cùng với đó, tỉnh cần chủ động, linh hoạt trong tổ chức bộ máy và sắp xếp nhân sự phù hợp nhu cầu và tình hình thực tiễn của từng địa bàn, tăng cường điều chuyển cán bộ sở, ngành xuống các địa phương; đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, quản lý, sử dụng tài sản công, trụ sở dôi dư bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả.  

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu Đồng Tháp hết sức quan tâm, quyết liệt rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, giảm tối đa thời gian, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh, đặc biệt là cán bộ cấp xã, phường, các sở, ngành phải gần dân, sát dân, hỗ trợ tích cực cho doanh nghiệp.

Một năm chưa phải là khoảng thời gian dài để đánh giá toàn diện hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, những kết quả bước đầu cho thấy việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cơ sở đang phát huy tác dụng, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, nhất là về nguồn nhân lực, hạ tầng số và năng lực quản trị ở cơ sở. Nhưng với những kết quả đạt được cùng quyết tâm tiếp tục đổi mới từ Trung ương đến địa phương, Đồng Tháp đang từng bước xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả, gần dân và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.