Khi mua bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự, chủ xe cơ giới được doanh nghiệp bảo hiểm (BH) cấp Giấy chứng nhận BH. Doanh nghiệp BH chỉ cấp giấy chứng nhận BH cho chủ xe cơ giới khi chủ xe cơ giới đã đóng đủ phí BH.

Giấy chứng nhận BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới là bằng chứng giao kết hợp đồng BH bắt buộc trách nhiệm dân sự duy nhất giữa chủ xe cơ giới và Doanh nghiệp BH. Mỗi xe cơ giới được cấp 01 giấy chứng nhận BH. Chủ xe cơ giới bị mất giấy chứng nhận BH phải có văn bản đề nghị Doanh nghiệp BH (nơi đã cấp giấy chứng nhận BH) cấp lại giấy chứng nhận BH.

Nguyên tắc tham gia bảo hiểm

- Chủ xe cơ giới tham gia giao thông trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải tham gia BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo quy định tại Thông tư này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

- Chủ xe cơ giới không được đồng thời tham gia hai hợp đồng BH bắt buộc trách nhiệm dân sự trở lên cho cùng một xe cơ giới.

- Ngoài việc tham gia hợp đồng BH bắt buộc trách nhiệm dân sự, chủ xe cơ giới có thể thoả thuận với doanh nghiệp BH để tham gia hợp đồng BH tự nguyện.

- Doanh nghiệp BH được quyền chủ động bán BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới dưới các hình thức sau:

+ Trực tiếp.

+ Thông qua đại lý BH, môi giới BH.

+ Các hình thức khác phù hợp với quy định của pháp luật.

Trường hợp bán BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới thông qua đại lý BH thì đại lý BH phải đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định tại Luật Kinh doanh BH và các văn bản hướng dẫn thi hành, các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Doanh nghiệp BH không được sử dụng đại lý bán BH trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới của Doanh nghiệp BH khác trừ trường hợp Doanh nghiệp BH đó chấp thuận bằng văn bản và Doanh nghiệp BH phải đào tạo và cấp chứng chỉ đại lý BH theo đúng quy định.

Thời hạn và hiệu lực bảo hiểm

Hiệu lực BH bắt đầu và kết thúc theo thời hạn ghi trên giấy chứng nhận BH.

Thời hạn ghi trên giấy chứng nhận BH là một năm, trong các trường hợp sau, thời hạn BH có thể dưới 01 năm:

- Xe cơ giới nước ngoài tạm nhập, tái xuất có thời hạn tham gia giao thông trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam dưới 01 năm.

- Niên hạn sử dụng của xe cơ giới nhỏ hơn 01 năm.

- Xe cơ giới thuộc đối tượng đăng ký tạm thời theo quy định của pháp luật, bao gồm:

+ Ô tô mới nhập khẩu và sản xuất lắp ráp lưu hành từ kho, cảng, nhà máy, đại lý bán xe đến nơi đăng ký hoặc về các đại lý, kho lưu trữ khác;

+ Ô tô làm thủ tục xóa sổ để tái xuất về nước;

+ Ô tô được phép quá cảnh (trừ xe có Hiệp định ký kết của Nhà nước);

+ Ô tô sát xi có buồng lái, ô tô tải không thùng;

+ Ô tô sát hạch;

+ Xe mang biển số khu kinh tế thương mại theo quy định của Chính phủ vào hoạt động trong nội địa Việt Nam;

+ Xe mới lắp ráp tại Việt Nam chạy thử nghiệm trên đường giao thông công cộng;

+ Xe phục vụ hội nghị, thể thao theo yêu cầu của Chính phủ hoặc Bộ Công an;

+ Các loại xe cơ giới khác được phép tạm đăng ký theo quy định của pháp luật.

- Trường hợp chủ xe cơ giới có nhiều xe tham gia BH vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm nhưng đến năm tiếp theo có nhu cầu đưa về cùng một thời điểm BH để quản lý, thời hạn BH của các xe này có thể nhỏ hơn 01 năm và bằng thời gian hiệu lực còn lại của hợp đồng BH đầu tiên của năm đó. Thời hạn BH của năm tiếp theo đối với tất cả các hợp đồng BH (đã được đưa về cùng thời hạn) là 01 năm.

Trong thời hạn còn hiệu lực ghi trên giấy chứng nhận BH, nếu có sự chuyển quyền sở hữu xe cơ giới thì mọi quyền lợi BH liên quan đến trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới cũ vẫn còn hiệu lực đối với chủ xe cơ giới mới.

Quyền của chủ xe cơ giới

- Được lựa chọn Doanh nghiệp BH để tham gia BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

- Yêu cầu Doanh nghiệp BH giải thích, cung cấp các thông tin liên quan đến việc giao kết, thực hiện và hủy bỏ hợp đồng BH.

- Trường hợp có sự thay đổi những yếu tố làm cơ sở để tính phí BH dẫn đến giảm các rủi ro được BH, có quyền yêu cầu Doanh nghiệp BH giảm mức phí BH phù hợp cho thời gian còn lại của hợp đồng BH.

- Yêu cầu Doanh nghiệp BH bồi thường nhanh chóng, đầy đủ và kịp thời theo hợp đồng BH.

- Chủ xe cơ giới là đơn vị sản xuất kinh doanh, phí BH được tính vào chi phí hoạt động kinh doanh; chủ xe cơ giới là cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, phí BH được bố trí trong kinh phí hoạt động thường xuyên của cơ quan, đơn vị.

Nghĩa vụ của chủ xe cơ giới

- Phải tham gia và thanh toán đầy đủ phí BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo quy định tại Thông tư này và các quy định của pháp luật có liên quan. Khi mua BH, chủ xe cơ giới phải cung cấp đầy đủ và trung thực những nội dung đã được quy định trong giấy chứng nhận BH.

- Tạo Điều kiện thuận lợi để Doanh nghiệp BH xem xét tình trạng xe trước khi cấp giấy chứng nhận BH.

- Trường hợp có sự thay đổi về mục đích sử dụng xe dẫn đến tăng hoặc giảm các rủi ro được BH, chủ xe cơ giới phải kịp thời thông báo cho Doanh nghiệp BH để áp dụng mức phí bảo hiểm phù hợp cho thời gian còn lại của hợp đồng BH.

- Chủ xe cơ giới phải luôn mang theo giấy chứng nhận BH còn hiệu lực khi tham gia giao thông, xuất trình giấy tờ này khi có yêu cầu của lực lượng cảnh sát giao thông và cơ quan chức năng có thẩm quyền khác theo quy định của pháp luật.

- Tuân thủ các quy định về đảm bảo an toàn giao thông đường bộ.

- Khi tai nạn giao thông xảy ra, chủ xe cơ giới phải có trách nhiệm:

+ Thông báo ngay cho Doanh nghiệp BH để phối hợp giải quyết, tích cực cứu chữa, hạn chế thiệt hại về người và tài sản, bảo vệ hiện trường tai nạn đồng thời thông báo cho cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương nơi gần nhất.

+ Không được di chuyển, tháo gỡ hoặc sửa chữa tài sản khi chưa có ý kiến chấp thuận của Doanh nghiệp BH; trừ trường hợp cần thiết để đảm bảo an toàn, đề phòng hạn chế thiệt hại về người và tài sản hoặc phải thi hành theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

+ Cung cấp các tài liệu trong hồ sơ yêu cầu bồi thường và tạo điều kiện thuận lợi cho Doanh nghiệp BH trong quá trình xác minh các tài liệu đó.

- Chủ xe cơ giới phải thông báo bằng văn bản cho Doanh nghiệp BH trong trường hợp xe cơ giới thuộc đối tượng được hủy bỏ hợp đồng BH theo quy định.

- Thông báo và trả tiền bồi thường cho người bị tai nạn số tiền họ được Doanh nghiệp BH trả đối với từng trường hợp thiệt hại về người theo đúng mức bồi thường theo quy định.

Quyền của Doanh nghiệp bảo hiểm

- Thu phí BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo quy định. Trường hợp có sự thay đổi những yếu tố làm cơ sở để tính phí BH, dẫn đến tăng các rủi ro được BH, có quyền yêu cầu chủ xe cơ giới nộp thêm phí BH cho thời gian còn lại của hợp đồng BH.

- Yêu cầu chủ xe cơ giới cung cấp đầy đủ và trung thực những nội dung đã được quy định trong giấy chứng nhận BH; xem xét tình trạng xe cơ giới trước khi cấp giấy chứng nhận BH.

- Đề nghị lực lượng Cảnh sát giao thông, Cảnh sát Điều tra cung cấp bản sao các tài liệu liên quan đến vụ tai nạn theo quy định.

- Từ chối giải quyết bồi thường đối với những trường hợp không thuộc trách nhiệm BH.

- Kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy tắc, điều khoản, biểu phí BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới phù hợp với thực tế triển khai loại hình BH này.

Nghĩa vụ của Doanh nghiệp bảo hiểm

- Phải bán BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo đúng Quy tắc, biểu phí và mức trách nhiệm BH theo quy định. Trường hợp Doanh nghiệp BH nhận được thông báo của chủ xe cơ giới về sự thay đổi những yếu tố làm cơ sở để tính phí BH, dẫn đến giảm các rủi ro được BH, Doanh nghiệp BH phải giảm phí BH cho thời gian còn lại của hợp đồng BH và hoàn trả số tiền chênh lệch cho chủ xe cơ giới

- Cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến hợp đồng BH và giải thích rõ Quy tắc, điều khoản và biểu phí BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới cho chủ xe cơ giới.

- Phải sử dụng mẫu giấy chứng nhận BH theo quy định để cấp cho chủ xe cơ giới;

- Không được chi hỗ trợ đại lý bán BH trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới dưới mọi hình thức ngoài mức hoa hồng BH đại lý được hưởng theo quy định.

- Không được khuyến mại dưới mọi hình thức đối với BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới;

- Thanh toán cho cơ quan Công an chi phí sao chụp những hồ sơ, biên bản tai nạn đã được cung cấp và có trách nhiệm giữ gìn bí mật trong quá trình điều tra.

- Chi trả bồi thường nhanh chóng và chính xác theo quy định.

- Trong vòng 15 ngày trước khi hết thời hạn BH phải thông báo cho chủ xe cơ giới về việc hết thời hạn của hợp đồng BH.

- Trích 1% doanh thu phí BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới hàng năm đóng góp vào Quỹ BH xe cơ giới.”

- Phải hạch toán tách biệt doanh thu phí BH, hoa hồng, bồi thường và các khoản chi phí liên quan đến BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

- Xây dựng và vận hành hệ thống công nghệ thông tin đảm bảo việc thống kê và cập nhật tình hình triển khai BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đảm bảo kết nối vào cơ sở dữ liệu về BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

- Báo cáo Bộ Tài chính về tình hình thực hiện BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới theo định kỳ hoặc khi có yêu cầu.

- Chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc thực hiện BH bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.

(Trích Nghị định số 103/2008/NĐ-CP ngày 16/9/2008 của Chính phủ về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới; Thông tư số 22/2016/TT-BTC ngày 16/02/2016 của Bộ Tài chính quy định quy tắc, điều khoản, biểu phí và mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới).