Ngày 28/8/2020 là ngày kỷ niệm 75 năm “Ngày truyền thống Ngành Tư pháp Việt Nam”. Ngay sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 28/8/1945, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa ra Tuyên cáo thành lập Nội các Thống nhất Quốc gia gồm 12 Bộ, trong đó có Bộ Tư pháp do Ông Vũ Trọng Khánh làm Bộ trưởng. Từ đó ngày 28 tháng 8 hàng năm trở thành “Ngày Truyền thống của Ngành Tư pháp Việt Nam”. Ngay từ những ngày đầu thành lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã xác định rõ vai trò của công tác tư pháp trong hoạt động nhà nước và Bộ Tư pháp đã có mặt trong nội các của Chính phủ lâm thời, góp phần tích cực vào việc xây dựng và củng cố chính quyền nhân dân mạnh mẽ và sáng suốt.

Công tác tư pháp luôn nắm giữ vai trò quan trọng trong các phương diện hoạt động của Nhà nước. Trong thư gửi Hội nghị Tư pháp toàn quốc lần thứ IV vào tháng 02 năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định: “Tư pháp là một cơ quan trọng yếu của chính quyền…”. Trải qua các năm xây dựng và phát triển, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo kịp thời của Nhà nước và Chính phủ, sự nỗ lực phấn đấu của biết bao thế hệ cán bộ lãnh đạo, công chức, viên chức, Ngành Tư pháp đã đạt được những thành tựu vẻ vang, góp phần to lớn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu mạnh.

Ở địa phương, tại Tiền Giang, Sở Tư pháp (tiền thân là Ban Pháp chế thành lập năm 1977) thành lập theo Quyết định số 730/QĐ-UB ngày 04/10/1982 của Ủy ban nhân dân tỉnh. Do vậy việc xây dựng tổ chức chuyên môn về pháp chế tham mưu cho Đảng bộ và chính quyền ở địa phương là rất cần thiết. Thực hiện Nghị định số 190/CP ngày 09/10/1972 của Hội đồng Chính phủ quy định về Hệ thống tổ chức pháp chế và Thông tư số 100-VP ngày 10/05/1974 của Ủy ban pháp chế Hội đồng Chính phủ. Ngày 06/12/1977, Ủy ban nhân dân tỉnh Tiền Giang đã ban hành Quyết định số 1037/QĐ quy định về tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của hệ thống cơ quan pháp chế ở địa phương. Khi thành lập hệ thống tổ chức pháp chế ở địa phương, Ủy ban nhân dân tỉnh quy định được thành lập ở ba cấp: Ban pháp chế tỉnh, tổ pháp chế ở cấp huyện và ngành tỉnh, cán bộ Tư pháp ở xã, phường, thị trấn. Sự ra đời của hệ thống bộ máy pháp chế trong tỉnh là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, là tiền đề thuận lợi tích cực góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế, xã hội theo pháp luật Nhà nước.

Vị trí, chức năng của tổ chức bộ máy ngành Tư pháp hiện nay:

1. Bộ Tư pháp:

Bộ Tư pháp là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về: Xây dựng và thi hành pháp luật, kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, thi hành án dân sự, thi hành án hành chính, bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, bồi thường nhà nước; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; quản lý nhà nước các dịch vụ sự nghiệp công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

2. Sở Tư pháp:

Sở Tư pháp là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về: công tác xây dựng và thi hành pháp luật; theo dõi thi hành pháp luật; kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật; kiểm soát thủ tục hành chính; pháp chế; phổ biến, giáo dục pháp luật; hòa giải ở cơ sở; hộ tịch; quốc tịch; chứng thực; nuôi con nuôi; lý lịch tư pháp; bồi thường nhà nước; trợ giúp pháp lý; luật sư; tư vấn pháp luật; công chứng; giám định tư pháp; bán đấu giá tài sản; trọng tài thương mại; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và công tác tư pháp khác theo quy định của pháp luật.

3. Phòng Tư pháp:

Phòng Tư pháp là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện quản lý nhà nước về: công tác xây dựng và thi hành pháp luật; theo dõi thi hành pháp luật; kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật; kiểm soát thủ tục hành chính; phổ biến, giáo dục pháp luật; hòa giải ở cơ sở; nuôi con nuôi; hộ tịch; chứng thực; bồi thường nhà nước; trợ giúp pháp lý; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và công tác tư pháp khác theo quy định của pháp luật.

 4. Tư pháp cấp xã:

Công chức Tư pháp - Hộ tịch cấp xã: tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã trong lĩnh vực tư pháp và hộ tịch trên địa bàn.

Với bề dày 75 năm, công tác tư pháp đã không ngừng phát triển, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng, có những đóng góp không nhỏ vào thắng lợi chung của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Tiếp nối truyền thống đó, từng cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Tư pháp luôn ra sức phát huy vai trò, trách nhiệm của mình, để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác hàng năm của ngành./.