Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) có vai trò quan trọng trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. PBGDPL là một bộ phận của công tác giáo dục chính trị tư tưởng để tạo nên sự thống nhất trong nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội từ phía các chủ thể pháp luật đối với các chủ trương, chính sách, quy định pháp luật, từ đó hình thành ở mọi người ý thức tự giác tuân thủ và chấp hành pháp luật. Đây cũng là khâu đầu tiên của thực hiện pháp luật nhằm đưa pháp luật vào cuộc sống. PBGDPL còn giúp các chủ thể pháp luật, các cơ quan nhà nước phát hiện kịp thời những vướng mắc, bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc các quy định không khả thi, chưa phù hợp với thực tiễn, những khoảng trống trong điều chỉnh pháp luật để tiếp tục xây dựng, hoàn thiện pháp luật nhằm đưa cuộc sống đi vào pháp luật.

Một số kết quả công tác PBGDPL năm 2024

Thời gian quan, công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân trên địa bàn tỉnh. Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh, các ngành, cấp huyện đã ban hành nhiều kế hoạch, văn bản về tổ chức thực hiện, hướng dẫn thực hiện công tác PBGDPL. Các cơ quan, đơn vị đã tích cực triển khai công tác PBGDPL của ngành, địa phương mình và đạt được nhiều kết quả nổi bật.

Về triển khai các luật mới ban hành, UBND tỉnh đã ban hành 19 kế hoạch, tổ chức 07 hội nghị triển khai các luật mới; các sở, ban, ngành, đoàn thể, UBND cấp huyện, cấp xã, các tổ chức, cá nhân có liên quan tổ chức triển khai thi hành các luật mới ban hành và các văn bản quy định chi tiết, đảm bảo tính kịp thời, đồng bộ, thống nhất.

​

Ông Phạm Công Hùng, Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh phát biểu tại Hội nghị triển khai luật

Trong năm 2024, toàn tỉnh đã tuyên truyền, phổ biến pháp luật trực tiếp được 5.458 cuộc cho 211.784 lượt người tham dự; tổ chức 17 cuộc thi tìm hiểu pháp luật (cấp tỉnh tổ chức 04 cuộc, cấp huyện tổ chức 08 cuộc, cấp xã tổ chức 05 cuộc) với 16.615 lượt tham dự; biên soạn và phát hành 1.041.300 bản tài liệu tuyên truyền pháp luật; đã phát sóng 1.335 tin thời sự, 240 bài viết, 12 câu chuyện truyền thanh, 52 tiết mục “Pháp luật và đời sống”, 52 tiết mục “Dân hỏi chính quyền trả lời”; 340 phóng sự, 26 chuyên mục “Hộp thư truyền hình”; 13 chuyên mục “Chính sách pháp luật”; tuyên truyền lồng ghép các nội dung về pháp luật trong các chuyên mục như An ninh trật tự (mỗi tháng 4 kỳ, 15 phút/kỳ), Quốc phòng toàn dân (mỗi tháng 2 kỳ, 12 phút/kỳ), Vì chủ quyền an ninh biên giới (mỗi tháng 01 kỳ, 12 phút/kỳ)... Ngoài ra, căn cứ tình hình thực tiễn, từng cơ quan, đơn vị, địa phương thực hiện tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua sinh hoạt Ngày pháp luật hàng tháng, lồng ghép vào các cuộc họp, thông qua hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở, thông qua biên soạn, phát hành, đăng tải tài liệu, thông qua ứng dụng mạng xã hội... để tuyên truyền pháp luật đến cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân. Qua đó, đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức tìm hiểu, chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân trên địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Thành Diệu – Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch HĐPH PBGDPL tỉnh phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Tổng kết 10 năm thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở; Tổng kết cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật năm 2023

Hình ảnh các diễn giả[1] tham gia Chương trình Pháp luật đời sống

Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác PBGDPL được quan tâm kiện toàn, củng cố, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh: Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh hiện có 39 thành viên, Hội đồng phối hợp PBGDPL Công an tỉnh có 21 thành viên, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh có 12 thành viên, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh có 16 thành viên, Hội đồng phối hợp PBGDPL cấp huyện đều đã được kiện toàn; có 3.399 tuyên truyền viên pháp luật; 302 BCVPL cấp huyện; 129 BCVPL cấp tỉnh, đội ngũ này được quan tâm tập huấn thường xuyên về kỹ năng, nghiệp vụ.

Tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình PBGDPL có hiệu quả đã có như: “Ngày pháp luật lồng ghép góp vốn xoay vòng”; “Ngày pháp luật lồng ghép sinh hoạt đờn ca tài tử”; “Ngày pháp luật lồng ghép sinh hoạt dưới cờ” ở các trường học; "Ngày pháp luật lồng ghép hội thảo chuyển giao khoa học kỹ thuật”; “Ngày pháp luật lồng ghép sinh hoạt văn nghệ vầng trăng tri âm”; “Ngày pháp luật lồng ghép sinh hoạt cơ sở thờ tự”; ”Tuyên truyền, PBGDPL cho các hộ tiểu thương ở các chợ”; ”Tuyên truyền, PBGDPL trên bến đò”; ”Câu lạc bộ tình thương và trách nhiệm”; ”Hướng về phía trước”; “PBGDPL qua máy phát thanh di động”; “Hòm thư nhà trọ nói không với ma túy”; “Tuyên truyền, cảm hóa, phổ biến pháp luật cho người chưa thành niên vi phạm pháp luật”...

Đa số các sở, ban, ngành, đoàn thể, các cấp đã quan tâm bố trí kinh phí cho công tác PBGDPL hoặc lồng ghép với các hoạt động có liên quan.

Đánh giá kết quả đạt được

Một là, thời gian qua công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh Tiền Giang có nhiều chuyển biến tích cực đã góp phần đưa quan điểm, chủ trương của Đảng; chính sách pháp luật của Nhà nước đến cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và Nhân dân một cách nhanh chóng, kịp thời, hiệu quả. Từ đó, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ và chấp hành Hiến pháp và pháp luật trong cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên và Nhân dân, góp phần làm giảm hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm lợi ích chung, quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác do thiếu hiểu biết pháp luật, ngoài ra, còn góp phần giúp người dân biết cách sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình từ đó góp phần tích cực vào ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Hai là, công tác phối hợp ngày càng chặt chẽ hơn; hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL các cấp và Tổ giúp việc thiết thực, hiệu quả hơn, bám sát nhiệm vụ, quyền hạn được giao, nhất là trong chỉ đạo, hướng dẫn, xây dựng chương trình, kế hoạch; định hướng nội dung, hình thức PBGDPL.

Ba là, hoạt động PBGDPL được đổi mới cả về nội dung lẫn hình thức. Về nội dung, bên cạnh quy định của pháp luật, PBGDPL trên địa bàn tỉnh còn quan tâm giáo dục ý thức pháp luật, gương người tốt việc tốt trong tuân thủ, chấp hành pháp luật. Về hình thức, PBGDPL ngày càng  phong phú, đa dạng về hình thức, các hình PBGDPL phù hợp hơn với từng lĩnh vực, địa bàn, nhóm đối tượng với nhiều mô hình mới, cách làm sáng tạo, hiệu quả. Ngoài ra, hoạt động PBGDPL cho đối tượng đặc thù cũng được quan tâm hơn, gắn với việc triển khai thực hiện các chương trình, Đề án về PBGDPL.

Bốn là, nguồn nhân lực thực hiện PBGDPL, nhất là đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật được quan tâm củng cố, kiện toàn, tập huấn kiến thức, bồi dưỡng kỹ năng... từ đó, chất lượng, hiệu quả hoạt động được nâng lên, thực sự là lực lượng nòng cốt trong PBGDPL tại cơ sở.

Năm là, ứng dụng công nghệ thông tin trong PBGDPL ngày càng được chú trọng và tăng cường bằng nhiều hình thức và nhiều nền tảng (cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực truyến, trên trang Thông tin điện tử, mạng xã hội facebook, zalo...). Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong PBGDPL góp phần nâng cao hiệu quả PBGDPL; giảm chi phí, tiết kiệm thời gian; giúp các cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, Nhân dân dễ dàng tiếp cận pháp luật hơn để tìm hiểu, nghiên cứu và khai thác khi có nhu cầu, đã đem lại nhiều kết quả tích cực trong PBGDPL.

​

Hình ảnh Trang thông tin điện tử PBGDPL Tiền Giang do Sở Tư pháp chủ trì thành lập, quản trị và vận hành

Sáu là, công tác báo cáo, thống kê kết quả PBGDPL được thực hiện đồng bộ, chặt chẽ theo quy định Thông tư số 03/2019/TT-BTP ngày 20/3/2019 của Bộ Tư pháp quy định một số nội dung về hoạt động thống kê của Ngành Tư pháp. Việc thống kê số liệu và gửi báo cáo PBGDPL được thực hiện trực tiếp trên Phần mềm thống kê ngành Tư pháp bảo đảm tính chính xác cao tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng và phục vụ có hiệu quả cho công tác quản lý nhà nước về PBGDPL nói chung và trên địa bàn tỉnh Tiền Giang nói riêng.

Một số hạn chế, vướng mắc

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn bộc bộ một số tồn tại, hạn chế, như: Hiệu quả PBGDPL có nơi, có lúc còn chưa cao, trong một số lĩnh vực còn chưa đi vào chiều sâu, chưa đến đầy đủ đối tượng chịu sự tác động trực tiếp. Công tác phối hợp giữa các thành viên Hội đồng phối hợp PBGDPL một số trường hợp chưa chặt chẽ, chưa thường xuyên, đồng bộ. Nội dung, hình thức, phương pháp PBGDPL tuy được đổi mới nhưng còn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; PBGDPL trực tiếp (hội nghị triển khai, tuyên truyền...) một số trường hợp chưa thật sự thu hút sự chú ý của đại biểu tham dự. Nguồn nhân lực thực hiện PBGDPL ở các cấp, các ngành chưa đồng đều về trình độ, kiến thức, kỹ năng. Cơ sở vật chất, kinh phí phục vụ công tác PBGDPL một số đơn vị, địa phương chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ, nhất là cấp xã. Từ đó,  ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả PBGDPL. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong PBGDPL mặc dù được quan tâm nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn và nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân.

Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL trong thời gian tới

Từ thực trạng công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh như trên, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới, như sau:

Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng đối với PBGDPL; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác PBGDPL.

Hai là, tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện PBGDPL: xây dựng đội ngũ thực hiện PBGDPL ngày càng có tính chuyên nghiệp, có kiến thức, kỹ năng, nhiệt tình, tâm huyết với công tác PBGDPL.

Ba là, tiếp tục đổi mới nội dung, đa dạng hóa các hình thức PBGDPL phù hợp với từng nhóm đối tượng, lĩnh vực, địa bàn. Nâng cao hiệu quả PBGDPL trên các phương tiện thông tin và truyền thông; gắn hoạt động PBGDPL với hoạt động luật sư, tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở, hoạt động điều tra, truy tố, xét xử.

Bốn là, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong PBGDPL: Nâng cao hiệu quả Trang thông tin điện tử PBGDPL Tiền Giang, các chuyên mục PBGDPL trên các trang thông tin điện tử của sở, ngành, đoàn thể, cấp huyện, cấp xã; xây dựng các bài giảng điện tử; hội nghị trực tuyến triển khai pháp luật; phổ biến pháp luật trên các nền tảng mạng xã hội (facebook, Twiter, zalo, tiktok...) nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng trong xã hội. Đồng thời, thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, thu thập thông tin, nắm bắt nhu cầu và phản ứng của dư luận xã hội để có định hướng tương tác, điều chỉnh cho phù hợp.

Năm là, tiếp tục xây dựng và nhân rộng các mô hình PBGDPL hiệu quả, thiết thực

Trong thời gian tới cần tiếp tục đổi mới, đa dạng hóa các mô hình PBGDPL gắn với đổi mới nội dung, đa dạng hóa các hình thức PBGDPL phù hợp với từng nhóm đối tượng, địa bàn, lĩnh vực. Sở Tư pháp, các sở, ban, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương cần tiếp tục khảo sát, đánh giá hiệu quả từng mô hình PBGDPL để xem xét, nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh.

Sáu là, bảo đảm nguồn lực cho công tác PBGDPL; tăng cường thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác PBGDPL.

Kim Ni