Hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, nhất quán; bảo đảm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật” là nhiệm vụ trọng tâm được Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới xác định. Hiện nay, việc khắc phục một số điểm nghẽn, tồn tại, hạn chế, đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ quan trọng được đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đặc biệt quan tâm chỉ đạo tại phiên khai mạc kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV (ngày 21/10/2024) và tại buổi làm việc với Ban cán sự Đảng bộ Tư pháp (ngày 07/11/2024). Theo đó, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra những khó khăn, hạn chế và đề ra một số định hướng, giải pháp để người đứng đầu Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, thực hiện tốt nhằm đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật.

Thứ nhất, về một số tồn tại, hạn chế trong khâu xây dựng, tổ chức thực hiện pháp luật

Một là, một số chủ trương, định hướng lớn của Đảng chưa được thể chế kịp thời, đầy đủ hoặc đã được thể chế nhưng tính khả thi không cao.

Hai là, chất lượng xây dựng, hoàn thiện pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, việc nghiên cứu, ban hành chính sách, quy định pháp luật điều chỉnh những vấn đề mới còn chậm, chưa tạo khung khổ pháp lý thúc đẩy được các động lực tăng trưởng mới. Một số quy định, chính sách mới ban hành đã phải sửa đổi; các quy định chưa thực sự đồng bộ, còn chồng chéo, có quy định chưa rõ ràng, rườm rà, cản trở việc thực thi, gây thất thoát, lãng phí các nguồn lực, chưa tạo môi trường thực sự thuận lợi để thu hút nguồn lực của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, khơi thông nguồn lực ở trong dân. Một số thủ tục hành chính còn rườm rà, dịch vụ công trực tuyến tuy đã được cải tiến nhưng còn những điểm chưa thuận tiện, thông suốt. Việc tổ chức thực thi pháp luật, chính sách vẫn là khâu yếu.

Ba là, việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả chưa cao, việc giảm đầu mối, giảm cấp trung gian còn bất cập; phân cấp, phân quyền chưa triệt để, chưa rõ trách nhiệm.

Bốn là, dấu hiệu bị tác động, “lợi ích nhóm” trong quá trình xây dựng các văn bản pháp luật là đáng lo ngại, gây ra thiệt hại, thậm chí tạo khúc quanh đối với sự phát triển của đất nước.

Thứ hai, về định hướng đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật, hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Một là, nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực thi pháp luật, chính sách đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tập trung khắc phục một số tồn tại, hạn chế nêu trên.

Ảnh: Kỳ họp thứ 15 Hội đồng nhân dân tỉnh Tiền Giang khóa X, nhiệm kỳ 2021-2026

Hai là, phát huy cao độ tính Đảng trong xây dựng, thi hành pháp luật. Phải coi việc lãnh đạo thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng thành pháp luật và lãnh đạo công tác thi hành pháp luật để bảo đảm thượng tôn Hiến pháp, pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, trước hết của các cấp ủy, tổ chức đảng, của mỗi đảng viên.

Ba là, chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật theo hướng vừa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển; tư duy quản lý không cứng nhắc, dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Các quy định của pháp luật phải mang tính ổn định, có giá trị lâu dài.

Ảnh: Tọa đàm về tình hình thực hiện công tác kiểm tra, xử lý văn bản trái pháp luật, tại Hậu Giang

Bốn là, đổi mới quy trình xây dựng, tổ chức thực hiện pháp luật. Bám sát thực tiễn để xây dựng các quy định pháp luật phù hợp; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể. Thường xuyên đánh giá hiệu quả, chất lượng chính sách sau ban hành để kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền điều chỉnh bất cập, mâu thuẫn, giảm thiểu thất thoát, lãng phí các nguồn lực; chủ động phát hiện và tham mưu tháo gỡ nhanh nhất những “điểm nghẽn” có nguyên nhân từ các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, việc xây dựng pháp luật hằng năm cần bám sát cơ sở thực tiễn phát triển của Việt Nam và thể chế hoá đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng và tập trung xây dựng hành lang pháp lý cho những vấn đề mới, xu hướng mới; từ đó, hình thành các động lực tăng trưởng mới, các quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất mới, các ngành công nghiệp mới; xây dựng cơ chế đột phá thu hút nhân tài trong và ngoài nước. Công tác xây dựng, thẩm định văn bản quy phạm pháp luật “tuyệt đối không để xảy ra lợi ích nhóm, tác động pháp luật, để lọt, đánh giá không toàn diện yếu tố an ninh gây tác động tiêu cực đến lợi ích chung, lợi ích quốc gia”; đồng thời đổi mới mạnh mẽ quy trình xây dựng pháp luật.

Năm là, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân và doanh nghiệp. Tập trung kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm, nhất là trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết chống tiêu cực, “lợi ích nhóm”.

Sáu là, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Trong đó phải đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và tập trung xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật, trước hết là trong cán bộ, đảng viên và công chức, viên chức. Thường xuyên đánh giá hiệu quả pháp luật sau ban hành; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng cơ chế hữu hiệu để chủ động phát hiện, tháo gỡ nhanh nhất những điểm nghẽn có nguyên nhân từ các quy định của pháp luật. Hoàn thiện quy định giải thích, hướng dẫn áp dụng pháp luật theo hướng ban hành các nguyên tắc, tiêu chí, cơ sở giải thích, áp dụng pháp luật để bảo đảm sức sống của pháp luật thay vì thường xuyên thay đổi pháp luật.

Bảy là, phát triển nguồn nhân lực làm công tác tham mưu xây dựng pháp luật có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư cách đạo đức tốt, thành thạo chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp. Hiện đại hoá môi trường và điều kiện làm việc để đội ngũ cán bộ, công chức tham mưu xây dựng pháp luật yên tâm công tác, tận tuỵ cống hiến cho sự nghiệp chung; có cơ chế phù hợp thu hút nhân lực chất lượng cao cho công tác xây dựng pháp luật.

Tám là, xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình hội nhập quốc tế. Cụ thể, phải nâng cao vai trò của Bộ, ngành Tư pháp trong tham gia xây dựng thể chế và pháp luật quốc tế, nâng cao trách nhiệm phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, xử lý hiệu quả các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình hội nhập quốc tế, kịp thời bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước Việt Nam. 

​

Ảnh: Hội nghị tập huấn phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế do BTP tổ chức tại Khánh Hòa

Thực hiện tốt chủ trương của Đảng theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, góp phần hoàn thiện thể chế pháp luật, các ngành, các cấp, lãnh đạo, đảng viên, công chức cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, nhận diện các khó khăn, thách thức và đề ra những giải pháp cụ thể, thiết thực để khắc phục các tồn tại, khó khăn, điểm nghẽn trong khâu xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và công tác tham mưu xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực thi pháp luật, chính sách; kiểm soát chặt chẽ quyền lực, lợi ích nhóm trong khâu xây dựng, tổ chức thực hiện pháp luật; quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa./.

   Phòng Xây dựng và Kiểm tra VBQPPL