1. Công chứng là gì?

Đáp:

Điều 2 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Công chứng là dịch vụ công do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng thực hiện để chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của giao dịch mà luật, Nghị định của Chính phủ quy định phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng.

2. Người yêu cầu công chứng có được yêu cầu công chứng hợp đồng mà theo quy định của pháp luật không bắt buộc phải công chứng?

Đáp:

Theo quy định, ngoài các giao dịch mà luật quy định phải công chứng, nếu hợp đồng không bắt buộc công chứng mà cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng thì vẫn có thể yêu cầu công chứng theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Công chứng năm 2024.

3. Người yêu cầu công chứng có thể yêu cầu công chứng ngoài giờ hành chính không?

Đáp: Khoản 3 Điều 35 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Cá nhân, tổ chức có thể yêu cầu dịch vụ công chứng ngoài ngày, giờ làm việc của cơ quan hành chính nhà nước để đáp ứng nhu cầu công chứng của mình.

4. Người dân có được bồi thường nếu tổ chức hành nghề công chứng gây thiệt hại không?

Đáp: Điều 40 Luật Công chứng năm 2024 quy định:

Tổ chức hành nghề công chứng phải bồi thường thiệt hại cho người yêu cầu công chứng và cá nhân, tổ chức khác do lỗi của công chứng viên, nhân viên của tổ chức mình gây ra trong quá trình công chứng.

Trường hợp tổ chức hành nghề công chứng đã chuyển đổi, hợp nhất, sáp nhập thì tổ chức hành nghề công chứng kế thừa quyền và nghĩa vụ của tổ chức hành nghề công chứng đó có trách nhiệm bồi thường thiệt hại; trường hợp tổ chức hành nghề công chứng đã giải thể, chấm dứt hoạt động thì công chứng viên, nhân viên trực tiếp gây thiệt hại phải tự mình bồi thường thiệt hại, kể cả trường hợp người đó không còn là công chứng viên hoặc nhân viên của 01 tổ chức hành nghề công chứng.

Công chứng viên, nhân viên trực tiếp gây thiệt hại phải hoàn trả cho tổ chức hành nghề công chứng khoản tiền mà tổ chức đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật, kể cả trường hợp người đó không còn là công chứng viên hoặc nhân viên của 01 tổ chức hành nghề công chứng; trường hợp công chứng viên, nhân viên trực tiếp gây thiệt hại không hoàn trả thì tổ chức hành nghề công chứng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.

5. Tôi đang làm việc ở thành phố Hồ Chí Minh và có thửa đất ở Tiền Giang, nay tôi muốn chuyển nhượng thửa đất này nhưng không có thời gian đến các tổ chức công chứng ở Tiền Giang để công chứng hợp đồng chuyển nhượng đất, tôi có thể yêu cầu công chứng hợp đồng mua bán ở Thành phố Hồ Chí Minh không? Tôi có thể nộp hồ sơ công chứng qua hình thức nào?

Đáp:

Điều 44 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản, thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.

Do thửa đất của chị tọa lạc ở Tiền Giang, do đó, chị không thể yêu cầu các tổ chức hành nghề công chứng ở thành phố Hồ Chí Minh công chứng hợp đồng mua bán thửa đất ở Tiền Giang được, mà phải yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng tại Tiền Giang công chứng hợp đồng này.

Tuy nhiên, Luật Công chứng năm 2024 có quy định: Người dân có thể nộp hồ sơ yêu cầu công chứng trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến nếu tổ chức hành nghề công chứng có hệ thống tiếp nhận điện tử. Do đó, chị có thể lựa chọn hình thức phù hợp để yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng tại Tiền Giang công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất tọa lạc tại Tiền Giang.

6. Thời hạn trả kết quả công chứng theo quy định là bao lâu?

Đáp:

Khoản 2 Điều 45 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Thời hạn công chứng không quá 02 ngày làm việc; đối với giao dịch có nội dung phức tạp thì thời hạn công chứng có thể kéo dài hơn nhưng không quá 10 ngày làm việc. Trong trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan hoặc do nguyên nhân từ phía người yêu cầu công chứng dẫn đến không bảo đảm thời hạn theo quy định tại khoản này thì người yêu cầu công chứng có quyền thỏa thuận bằng văn bản với tổ chức hành nghề công chứng về thời hạn công chứng.

7. Người dân có được yêu cầu công chứng viên công chứng hợp đồng, giao dịch ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng không?

Đáp:

Điều 46 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Việc công chứng phải được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Tuy nhiên, việc công chứng có thể được thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng nếu người yêu cầu công chứng thuộc các trường hợp sau đây:

- Lập di chúc tại chỗ ở theo quy định của Bộ luật Dân sự.

-  Không thể đi lại được vì lý do sức khỏe; đang điều trị nội trú hoặc bị cách ly theo chỉ định của cơ sở y tế.

- Đang bị tạm giữ, tạm giam; đang thi hành án phạt tù; đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

- Có lý do chính đáng khác theo quy định của Chính phủ.

8. Trường hợp người yêu cầu công chứng không đọc được, không nghe được, thì cần phải có người làm chứng không?

Đáp: Khoản 2 Điều 49 Luật Công chứng năm 2024 quy định:

Trường hợp người yêu cầu công chứng không đọc được hoặc không nghe được hoặc không ký được và không điểm chỉ được thì việc công chứng phải có người làm chứng.

Người làm chứng do người yêu cầu công chứng mời hoặc do công chứng viên chỉ định nếu người yêu cầu công chứng không mời được; trường hợp công chứng viên không chỉ định được người làm chứng thì từ chối công chứng.

Người làm chứng phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không thuộc trường hợp phải có người làm chứng theo quy định tại khoản này và không có quyền, lợi ích hoặc nghĩa vụ liên quan đến việc công chứng.

Người làm chứng phải trực tiếp chứng kiến việc công chứng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc làm chứng của mình.

9. Việc lập di chúc có thể ủy quyền cho người khác làm thay được không?

Đáp:

Khoản 1 Điều 58 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Người lập di chúc không được ủy quyền cho người khác mà phải tự mình ký hoặc ký và điểm chỉ vào bản di chúc được công chứng. Trường hợp người lập di chúc không ký được và không điểm chỉ được thì việc lập di chúc phải có người làm chứng theo quy định pháp luật.

10. Tôi đã lập Di chúc tại Văn phòng công chứng, nay tôi muốn sửa đổi, bổ sung thêm, vậy tôi có được sửa đổi, bổ sung một phần di chúc không và thực hiện ở đâu?

Đáp:

Khoản 4 Điều 58 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Di chúc đã được công chứng nhưng sau đó người lập di chúc muốn sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ di chúc thì có thể yêu cầu công chứng viên của bất kỳ tổ chức hành nghề công chứng nào công chứng việc sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ đó. Trường hợp di chúc trước đó đang được lưu giữ tại 01 tổ chức hành nghề công chứng thì người lập di chúc phải thông báo cho tổ chức hành nghề công chứng đang lưu giữ di chúc biết việc sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ di chúc đó.

11. Tôi quê tại Tiền Giang, có ngôi nhà tại Tiền Giang nhưng hiện tại tôi đang làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh, nay tôi muốn di chúc ngôi nhà đó cho con trai tôi. Vậy tôi có phải bắt buộc về Tiền Giang để công chứng Di chúc không?

Đáp:

Căn cứ Điều 44 Luật Công chứng năm 2024 quy định: Công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng chỉ được công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản, thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.

 Như vậy, đối với công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền đối với bất động sản, thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này thì không bị giới hạn bởi địa giới hành chính, bạn có thể làm công chứng di chúc tại Thành phố Hồ Chí Minh.

12. Tôi nay đã lớn tuổi, muốn lập di chúc. Sau khi lập di chúc, tôi có thể yêu cầu Tổ chức hành nghề công chứng lưu giữ di chúc của mình không?

Đáp:

Điều 61 Luật Công chứng năm 2024 quy định:

Người lập di chúc có thể yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng nhận lưu giữ di chúc của mình. Khi nhận lưu giữ di chúc, công chứng viên phải niêm phong bản di chúc trước mặt người lập di chúc, ghi giấy nhận lưu giữ và giao cho người lập di chúc. Giấy nhận lưu giữ di chúc phải có thông tin về tổ chức hành nghề công chứng nhận lưu giữ di chúc, công chứng viên niêm phong di chúc, người lập di chúc.

Đối với di chúc đã được tổ chức hành nghề công chứng nhận lưu giữ nhưng sau đó tổ chức này chấm dứt hoạt động, chuyển đổi hoặc giải thể thì trước khi chấm dứt hoạt động, chuyển đổi hoặc giải thể, tổ chức hành nghề công chứng phải thỏa thuận với người lập di chúc về việc chuyển cho tổ chức hành nghề công chứng khác lưu giữ di chúc. Trường hợp không có thỏa thuận hoặc không thỏa thuận được thì di chúc và phí lưu giữ di chúc phải được trả lại cho người lập di chúc. Trường hợp không liên hệ được với người lập di chúc thì di chúc được chuyển giao cho tổ chức hành nghề công chứng tiếp nhận hồ sơ của tổ chức hành nghề công chứng đã chấm dứt hoạt động, chuyển đổi hoặc giải thể.

Lê Thắm