Ma túy là một trong những nguyên nhân trực tiếp gây ra nhiều loại tội phạm và tệ nạn xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, hạnh phúc gia đình, trật tự an toàn xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước. Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy có nhiều diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, đặc biệt là việc lợi dụng không gian mạng, dịch vụ kinh doanh nhạy cảm và các hình thức trá hình để mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy.

Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy. Theo Nghị quyết số 93/NQ-CP ngày 16/4/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 của Bộ Chính trị về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch số 235/KH-UBND ngày 11/9/2025 thực hiện Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị trên địa bàn tỉnh, trong đó nhấn mạnh thông điệp: “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài trong phòng, chống ma túy”.

Ảnh minh họa

Công tác phòng, chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ của các lực lượng chức năng mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân. Luật Phòng, chống ma túy quy định rõ các nguyên tắc và biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, kiểm soát ma túy nhằm bảo vệ sức khỏe Nhân dân, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Theo đó, công tác phòng, chống ma túy phải được thực hiện đồng bộ giữa phòng ngừa - phát hiện - xử lý - cai nghiện - quản lý sau cai nghiện, trong đó phòng ngừa là chính, lấy địa bàn cơ sở và khu dân cư làm trọng tâm để triển khai các giải pháp hiệu quả.

1. Các hành vi bị nghiêm cấm theo Luật Phòng, chống ma túy gồm có:

- Trồng cây có chứa chất ma túy, hướng dẫn trồng cây có chứa chất ma túy.

- Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, kiểm định, sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, xử lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc, thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất.

- Chiếm đoạt chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc, thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất.

- Giao nhận, quản lý, kiểm soát, lưu giữ, cấp phát, bảo quản chất ma túy, tiền chất trái quy định của pháp luật; cho phép người sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện hoặc thuốc hướng thần trái quy định của pháp luật.

- Sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy; chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái phép chất ma túy.

- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.

- Cản trở việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, xác định tình trạng nghiện ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện ma túy.

- Trả thù hoặc cản trở người thực thi nhiệm vụ phòng, chống ma túy, người tham gia phòng, chống ma túy.

- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp để vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy.

- Hướng dẫn sản xuất, sử dụng trái phép chất ma túy; quảng cáo, tiếp thị chất ma túy.

- Kỳ thị người sử dụng trái phép chất ma túy, người cai nghiện ma túy, người sau cai nghiện ma túy.

Những hành vi này đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, tùy mức độ có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

2. Giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả phòng, chống và kiểm soát ma túy

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống và kiểm soát ma túy, pháp luật và các chương trình hành động của Nhà nước xác định một số bước và giải pháp trọng tâm sau:

Một là, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục phòng ngừa ma túy.

- Tuyên truyền, giáo dục là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của ma túy và trách nhiệm trong phòng, chống ma túy.

- Các cơ quan, tổ chức và địa phương cần tăng cường tuyên truyền bằng nhiều hình thức như:

+ Truyền thông trên Đài phát thanh và truyền hình, báo chí, mạng xã hội;

+ Tuyên truyền tại khu dân cư, trường học, cơ quan, doanh nghiệp;

+ Xây dựng các mô hình “xã, phường không ma túy”.

Đặc biệt, cần tập trung tuyên truyền cho thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và người lao động, những nhóm có nguy cơ cao bị lôi kéo sử dụng ma túy. Mỗi người dân cần tìm hiểu kiến thức về tác hại của ma túy, nhận biết các loại ma túy mới và các thủ đoạn lôi kéo, dụ dỗ sử dụng ma túy. Mỗi gia đình, nhà trường và xã hội cần quan tâm giáo dục, quản lý con em, đặc biệt là thanh thiếu niên, tránh bị lôi kéo vào tệ nạn ma túy.

Hai là, tăng cường quản lý người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy.

Công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy phải được thực hiện chặt chẽ nhằm hạn chế phát sinh tội phạm và tệ nạn xã hội. Theo đó, các cơ quan chức năng có trách nhiệm:

- Rà soát, thống kê người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy;

- Tổ chức xác định tình trạng nghiện;

- Áp dụng các biện pháp cai nghiện phù hợp theo quy định của pháp luật.

Việc quản lý tốt người nghiện không chỉ góp phần bảo đảm an ninh trật tự mà còn giúp người nghiện có cơ hội cai nghiện, tái hòa nhập cộng đồng.

Ba là, nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện ma túy.

Cai nghiện ma túy là một nội dung quan trọng trong công tác phòng, chống ma túy. Người nghiện ma túy có thể cai nghiện bằng nhiều hình thức như:

- Cai nghiện tự nguyện tại gia đình hoặc cộng đồng;

- Cai nghiện tự nguyện tại cơ sở cai nghiện;

- Cai nghiện bắt buộc theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Nhà nước còn triển khai các biện pháp hỗ trợ như tư vấn tâm lý, đào tạo nghề, tạo việc làm nhằm giúp người sau cai nghiện ổn định cuộc sống và phòng ngừa tái nghiện.

Bốn là, đấu tranh quyết liệt với tội phạm ma túy.

Các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, giữ vai trò nòng cốt trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy. Công tác này đòi hỏi tập trung vào các nhiệm vụ:

- Phát hiện và triệt phá các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy;

- Xóa bỏ các điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy;

- Điều tra, xử lý nghiêm các đối tượng phạm tội về ma túy.

Đồng thời, cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng và các địa phương nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm ma túy.

3. Chung tay xây dựng cộng đồng không ma túy

Phòng, chống và kiểm soát ma túy là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài và cần sự tham gia của toàn xã hội, để phòng, chống ma túy đạt hiệu quả bền vững, cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động phòng ngừa và tích cực tham gia các phong trào phòng, chống ma túy tại địa phương.

Các địa phương cần tiếp tục triển khai các mô hình như:

- Khu dân cư, cộng đồng không có ma túy;

- Xã, phường không ma túy;

- Toàn dân tham gia phòng, chống ma túy.

Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, các tổ chức đoàn thể và Nhân dân, từng bước đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống xã hội, xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho cộng đồng./.

Đăng Khoa