Câu hỏi: Xin ông (bà) cho biết vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) trong giai đoạn hiện nay. Đồng thời, xin ông cho biết đánh giá chung kết quả đạt được công tác PBGDPL của tỉnh trong thời gian qua; nhiệm vụ, giải pháp tập trung cho công tác này trong thời gian tới?

Trả lời:

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) là khâu đầu tiên của quá trình thi hành pháp luật và có vai trò hết sức quan trọng trong việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Công tác PBGDPL giúp nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân, đồng thời tuyên truyền, phổ biến các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống, bảo đảm quyền được tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước bằng pháp luật, giúp phòng ngừa vi phạm pháp luật, hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn.

Trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi mang tính thời đại, để đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình phát triển bứt phá, giàu mạnh, hùng cường dưới sự lãnh đạo của Đảng; cùng với việc thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy; công tác PBGDPL tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và hình thức theo hướng linh hoạt, hiện đại, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Không chỉ dừng lại ở hoạt động tuyên truyền đơn thuần, công tác này còn hướng đến xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội, bảo đảm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của mọi chủ thể trong xã hội. Đa dạng hóa phương thức truyền thông chính sách, PBGDPL, nhất là thông qua ứng dụng công nghệ số, chuyển đổi số đồng bộ trong PBGDPL.

Đánh giá kết quả đạt được của công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua cho thấy, công tác PBGDPL trên địa bàn tỉnh luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, UBND tỉnh; sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, đoàn thể và địa phương. Hội đồng phối hợp PBGDPL các cấp từng bước phát huy vai trò tham mưu, điều phối trong việc triển khai các hoạt động tuyên truyền, PBGDPL trên địa bàn.

Theo tổng hợp của Sở Tư pháp, toàn tỉnh đã: Tổ chức hàng nghìn cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật với nhiều hình thức khác nhau như hội nghị, hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề tại cơ sở; Biên soạn và phát hành hàng trăm nghìn tài liệu pháp luật phục vụ công tác tuyên truyền, PBGDPL; Duy trì hoạt động của hệ thống tủ sách pháp luật, cổng/trang thông tin điện tử, chuyên trang, chuyên mục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng; Tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu pháp luật, thu hút đông đảo cán bộ, công chức, viên chức, học sinh, sinh viên và Nhân dân tham gia.

Thông qua các hoạt động trên, ý thức tuân thủ pháp luật trong được nâng lên, bảo đảm thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử của các cá nhân, tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp, góp phần hạn chế các hành vi vi phạm pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực.

Cùng với công tác PBGDPL, hoạt động hòa giải ở cơ sở tiếp tục được quan tâm củng cố và phát huy hiệu quả. Các tổ hòa giải đã tiếp nhận và hòa giải thành công hàng nghìn vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư như tranh chấp, mâu thuẫn gia đình, xích mích trong sinh hoạt cộng đồng… (năm 2025: hòa giải thành 2.606 vụ việc, đạt tỷ lệ 88,15%). Qua đó góp phần hạn chế khiếu kiện ; giữ gìn tình làng nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Trong quá trình triển khai công tác PBGDPL, nhiều địa phương, đơn vị đã xây dựng và duy trì các mô hình PBGDPL hiệu quả, có thể kể đến như: (1) Câu lạc bộ tiếp cận, tư vấn và tuyên truyền, phổ biến pháp luật; (2) Sinh hoạt Ngày Pháp luật lồng ghép sinh hoạt dưới cờ; (3) Tuyên truyền pháp luật trong cơ sở thờ tự, tôn giáo; Mô hình “Mỗi tuần một điều luật” trên hệ thống loa truyền thanh; (5) Tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua các nhóm Zalo và nền tảng số…

Ngoài ra, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng các mô hình phù hợp với điều kiện thực tiễn như: câu lạc bộ pháp luật, hội quán pháp luật, câu lạc bộ hòa giải… Các mô hình này không chỉ đa dạng hóa hình thức tuyên truyền mà còn gắn kết cộng đồng, phát huy vai trò tự quản, góp phần giải quyết mâu thuẫn từ cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự và ổn định xã hội.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PBGDPL vẫn còn một số hạn chế như: Hình thức tuyên truyền pháp luật ở một số nơi còn mang tính truyền thống, chưa thật sự hấp dẫn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL chưa đồng đều giữa các địa phương. Năng lực, kỹ năng của một số tuyên truyền viên pháp luật viên ở cơ sở còn hạn chế. Một bộ phận người dân chưa chủ động tìm hiểu pháp luật, chưa khai thác hiệu quả các kênh thông tin pháp luật hiện có.

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL trong thời gian tới theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, với vai trò là Cơ quan Thường trực Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh, Sở Tư pháp xác định một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như sau:

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác PBGDPL theo hướng lấy người dân làm trung tâm.

Trong đó, chú trọng đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức PBGDPL theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ tiếp cận và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Tập trung tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật gắn trực tiếp với đời sống của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, cổng/trang thông tin điện tử, hệ thống truyền thanh cơ sở và các nền tảng số; truyền thông về “Cổng Pháp luật quốc gia”, giúp tổ chức, người dân, doanh nghiệp thuận lợi trong việc tra cứu thông tin, tài liệu văn bản pháp luật mới ban hành theo nội dung chỉ đạo của Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong công tác PBGDPL

Sở Tư pháp phối hợp với các sở, ngành, địa phương rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; tăng cường chia sẻ thông tin pháp luật, bảo đảm cung cấp kịp thời các văn bản mới ban hành. Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật ở cơ sở; thường xuyên tổ chức bồi dưỡng kỹ năng, cập nhật kiến thức mới; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc đưa pháp luật đến với Nhân dân thông qua các phong trào, cuộc vận động tại cơ sở.

Thứ ba, tiếp tục củng cố, nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở.

Tăng cường bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng nghiệp vụ và cập nhật kiến thức pháp luật cho đội ngũ hòa giải viên; nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ hòa giải; nhân rộng các mô hình hòa giải hiệu quả. Đồng thời, gắn công tác hòa giải ở cơ sở với nhiệm vụ phòng ngừa vi phạm pháp luật, giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần giữ gìn đoàn kết cộng đồng và bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương.

Thứ tư, tăng cường nguồn lực và các điều kiện bảo đảm cho công tác PBGDPL.

Quan tâm bố trí kinh phí phù hợp theo quy định; đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trong công tác PBGDPL; đồng thời chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Thực hiện kiểm tra thường xuyên việc triển khai công tác PBGDPL tại các địa phương, đơn vị; kịp thời phát hiện những mô hình hay, cách làm hiệu quả để nhân rộng. Đồng thời, gắn kết quả thực hiện công tác PBGDPL với công tác thi đua, khen thưởng, qua đó tạo động lực nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai trong toàn tỉnh.