Hội thảo "Xây dựng mô hình tư vấn học đường"  do Sở Giáo dục và Đào tạo Tiền Giang phối hợp với Hội Khoa học tâm lý và Giáo dục tỉnh Tiền Giang tổ chức vào tháng 12/2014 

Ở Việt Nam, bạo lực học đường đang trở thành mối lo của phụ huynh học sinh, ngành giáo dục và toàn xã hội. Nó không chỉ diễn ra ở thành thị mà còn ở nông thôn, không chỉ có học sinh nam, mà cả học sinh nữ. Nó không những gây ra những tác động xấu đến mối quan hệ giữa trò với trò, thầy với trò mà còn gây hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần, thái độ học tập của học sinh, sự giảng dạy của thầy cô và các hoạt động giáo dục của nhà trường. Thực tế chứng minh rằng, những người chưa thành niên hầu hết đều phụ thuộc và sống chủ yếu dựa vào gia đình nên yếu tố tâm lý của đối tượng này rất dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh đặc biệt là lối sống, cách cư xử, giao tiếp của ông, bà, cha, mẹ anh chị em cùng những người thân khác. Tìm hiểu nhân thân của thanh, thiếu niên phạm tội, chúng ta thấy phần lớn họ đã được nuôi nấng, lớn lên trong những gia đình không mấy hoàn hảo, thường gặp nhiều bất lợi như cha mẹ đang ly hôn, ly thân, hoặc khó khăn túng quẩn về kinh tế… Nhưng cũng không ít trường hợp thuộc về các bậc cha mẹ giàu có, đang mãi mê bon chen kiếm tiền, còn việc dạy dỗ con cái chỉ biết phó thác cho nhà trường, xã hội. Những bậc phụ huynh này cũng ít khi quan tâm chú ý đến việc chăm sóc, giáo dục con cái theo nề nếp truyền thống của gia đình, hoặc có quan tâm chăng đi nữa thì mặt phương pháp, nội dung giáo dục lại không phù hợp. Hậu quả của lối giáo dục này lâu ngày góp phần tạo nên tính chai lỳ, bướng bỉnh, dẫn đến việc các em kết bè phái với nhóm trẻ sống lang thang bụi đời, lập thành băng nhóm quậy phá, rồi trượt dài theo con đường phạm tội. Trong khi đó cũng có những gia đình khá giả, có nhiều thuận lợi trong cuộc sống lại quá nuông chiều con cái, sẵn sàng đáp ứng mọi yêu cầu, đòi hỏi của chúng đưa ra.

Việc giáo dục pháp luật trong nhà trường hiện nay thông qua môn đạo đức, giáo dục công dân đã và đang được cải tiến đáng kể. Tuy nhiên, việc biên soạn nội dung, phương pháp giảng dạy nên phù hợp cho từng lứa tuổi học sinh vì suy cho cùng bộ môn đạo đức, giáo dục công dân có mối liên hệ chặt chẽ với pháp luật, đến sự hình thành ý thức pháp luật của công dân, pháp luật cho phép và không cho phép họ làm gì, đâu là những quy định có ý nghĩa bắt buộc hay cấm đoán. Yếu tố môi trường xã hội cũng cần được các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể và các ban ngành liên quan quan tâm hơn nữa, nhất là ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa hay các khu vực trọng điểm ở đô thị mà ở đó số thanh thiếu niên vì hoàn cảnh nào đó phải bỏ học, thiếu công ăn việc làm, sống lang thang cơ nhỡ, ít có điều kiện tham gia sinh hoạt tập thể trong các tổ chức Đoàn, Hội. Còn nhớ cách đây gần 3 năm, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Hội Cựu giáo chức, Hội Khoa học Tâm lý và Giáo dục tỉnh Tiền Giang đã tổ chức hội thảo "Bạo lực học đường: Nhận diện và giải pháp". Trong bài tham luận của mình, Thầy Trần Văn Nhum, Phó hiệu trưởng Trường THCS Hậu Mỹ Phú (huyện Cái Bè), khẳng định: "Nguyên nhân khách quan chung có tác động mạnh mẽ đến học sinh, chi phối nhận thức, hành vi của các em đó là môi trường xã hội đang "ô nhiễm" nghiêm trọng: Phim ảnh bạo lực, trò chơi điện tử và game online đầy bạo lực, văn hóa xấu… đang lan tràn ở nhiều nơi thật khó lòng mà kiểm soát được. Môi trường bị "ô nhiễm" thì chắc chắn các em cũng bị ảnh hưởng theo, bởi lứa tuổi các em là lứa tuổi bắt đầu sự tự khám phá, ưa bắt chước, muốn tự khẳng định "cái tôi" của mình và hành động bộc phát, không định hướng". Việc giáo dục ý thức pháp luật và lối sống lành mạnh cho đối tượng này không thường  xuyên nên các em dễ sa ngã vào các tệ nạn xã hội, từ đó, những em này lôi kéo các em đang học ở các trường THCS. Đáng thương nhất là những em học giỏi. Trước áp lực (thậm chí là đe dọa) của những học sinh lười học, có mối quan hệ phức tạp với nhóm trẻ bên ngoài, những em này buộc phải cho bạn xem bài, làm bài dùm bạn mà không dám báo cho giáo viên biết.

Việc đấu tranh chống bạo lực học đường còn rất nhiều khó khăn và không dễ gì khắc phục ngay được nhưng chúng ta phải làm bằng được để xây dựng môi trường giáo dục thực sự là môi trường thân thiện, học sinh tích cực và là nơi để rèn luyện, đào tạo và bồi dưỡng những lớp người thực sự là người chủ tương lai của đất nước. Để ngăn chặn bạo lực học đường cần có sự phối hợp từ cái kiềng 3 chân: gia đình, nhà trường và xã hội mà trong đó khi một chân lung lay là đã có vấn đề. Trước hết, mỗi thầy cô giáo phải là tấm gương cho các em về đạo đức, chú trọng đến kỹ năng giao tiếp, ứng xử thuyết phục được học sinh. Nhà trường cần phải nắm được danh sách các học sinh cá biệt có nguy cơ gây bạo lực để thường xuyên chia sẻ, giáo dục các em. Song song đó, các bậc phụ huynh cần quan tâm đến con và trực tiếp bảo vệ con mình bằng cách trang bị cho các em có được những kỹ năng sống cơ bản như báo ngay với giáo viên khi có dấu hiệu sẽ bị bắt nạt, hành hung từ những học sinh cá tính khác. Trong gia đình, cha mẹ hãy là tấm gương về hạnh kiểm, biết luôn quan tâm, chia sẻ, động viên, khuyến khích các em; tuyệt đối không để cho con sống vật vờ trong cô đơn, thầm lặng.  Nên phát huy và nhân rộng nhiều mô hình hoạt động của tổ chức Đoàn, Đội đã được thực tiễn kiểm nghiệm hoạt động có hiệu quả, thu hút sự tham gia nhiệt tình của lứa tuổi thanh thiếu niên. Đồng thời kiên quyết đem ra xử lý những vụ việc vi phạm có tính chất nghiêm trọng.

LÊ QUANG HUY

(Giáo viên  trường THCS Trừ Văn Thố, Thị xã Cai Lậy, Tiền Giang)

Tấn thực hiện