Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam duy trì ở vị trí thứ 5, đồng thời đứng thứ 12 trong khu vực châu Á Thái Bình Dương và xếp thứ 31 toàn cầu về số lượng Staup. Kết quả này thể hiện sự nỗ lực không ngừng của Việt Nam trong việc xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và toàn diện.

    Để đạt được kết quả này là nhờ sự nổ lực của Chính phủ Việt Nam thông qua việc thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Trung tâm này không chỉ là một mô hình thúc đẩy tăng trưởng dựa trên khoa học và công nghệ mà còn là cam kết của Việt Nam trong việc hỗ trợ và phát triển các staup. Ngoài ra chính phủ cũng đã nổ lực triển khai hàng loạt chương trình nhằm hỗ trợ và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp gồm: Chương trình SpeedUP hỗ trợ vốn cho các staup tại Việt Nam, nền tảng trực tuyến Startupcity.vn, Chương trình Đối tác Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Phần Lan, Quỹ đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF). Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã tổ chức rất nhiều sự kiện liên quan đến Đổi mới sáng tạo, điển hình như TechFest 2024,Techconnect and Innovation Viet Nam. Bên cạnh đó các chương trình tạo nguồn vốn vẫn đang tiếp tục được triển khai.

    Không chỉ có sự hỗ trợ từ trong nước , các tổ chức quốc tế như USAID và CARE cũng đóng góp đáng kể vào sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam thông qua các chương trình hợp tác và hỗ trợ kỹ thuật.

    Trong những tháng đầu năm 2024, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam được đánh giá là đã đạt được nhiều thành công và có sự phát triển mạnh mẽ ở nhiều lĩnh vực. Các lĩnh vực nổi bậc trong hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam, như thương mại điện tử, công nghệ tài chính, công nghệ thực phẩm giải pháp doanh nghiệp và dịch vụ công nghệ thông tin, đang thu hút vốn nhiều từ nhà đầu tư. Với các Kỳ lân như MoMo và Sky Mavis, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm khời nghiệp mạnh mẽ tại Đông Nam Á. Đây là những minh chứng cho thấy Việt Nam đã tạo ra môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp sáng tạo.

    Mặc dù đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ, các chuyên gia đánh giá rằng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam vẫn còn có khoản cách so với một số nước trong khu vực và trên thế giới, chưa tương xứng với tiềm năng, năng lực của đất nước. Bên cạnh nhiều thách thức trong hệ sinh thái khởi nghiệp đang cản trở sự gia nhập của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và làm giảm tiềm năng tăng trưởng của họ.

    Ts Chử Đức Hòang, Chánh văn phòng quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia nhận định: hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam năm 2024 vẫn trong lộ trình phát triển khởi sắc. Tuy nhiên, do đặc thù các starup Việt Nam đi sau so với các nước trong khu vực nên còn hạn chế về năng lực. Nguồn vốn đầu tư cho khởi nghiệp cũng vẫn còn hạn chế, số lượng staup thành công còn ít, chính sách hỗ trợ trực tiếp cho đầu tư mạo hiểm để thúc đầy quá trình phát triển của các starup tại Việt Nam chưa hoàn thiện. Ngoài ra sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam còn gặp khó khăn do chính sách chưa theo kịp tốc độ phát triển của thị trường. Mặc dù đã có các văn bản pháp lý như Nghị định 38 và Nghị định 39 hỗ trợ khởi nghiệp, các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ vẫn đang gặp phải tình trạng thiếu vốn, thiếu cơ chế hỗ trợ và thiếu các chuỗi sản xuất.

    Đề vượt qua những thách thức này và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của staup Ts.Chử Đức Hòang cho rằng cần có sự kết hợp giữa các yếu tố bao gồm:

    Thứ nhất, cần có sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp tiên phong, những người có khả năng tạo ra môi trường phát triển cho các staup thông qua việc đưa các bài toán thực tiễn để giải quyết

    Thứ hai, về chính sách hỗ trợ cần có sự đồng bộ giữa Chính phủ với các Bộ ngành trong đó Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng tạo ra hệ thống hồ sơ đầy đủ cũng như cơ chế chính sách thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. đi kèm với đó các Hiệp hội như: Hiệp hội internet Việt Nam, Hội tri thức khoa học và công nghệ trẻ Việt Nam hay một số các hội ngành nghề cũng cần tham gia tích cực vào việc hỗ trợ cho Staup phát triển.

    Cuối cùng các trường đại học lớn tại Việt Nam cần đóng vai trò quang trọng trong việc thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua việc tạo ra các nhóm nghiên cứu và các sáng kiến đổi mới sáng tạo sự kết hợp giữa các yếu tố này sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam

    Ts.Chử Đức Hòang đề xuất các staup nên khai thác các lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ sinh học, trí tệu nhân tạo và chế biến và các lĩnh vực cụ thể đã được chính phủ ưu tiên theo Nghị định 76 . Ngoài  ra, định kỳ hàng tháng Chính phủ có chiến lược phát triển 6 tháng đầu năm, các staup cần theo dõi sát sao các chiến lược này để định hướng cho hoạt động khởi nghiệp trong tương lai 

    Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam năm 2024 đang trên đà phát triển, song hành cùng với những thách thức và cơ hội mới. Với sự nổ lực không ngừng và sự hỗ trợ từ Chính phủ, các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm khởi nghiệp sáng tạo hàng đầu trong khu vực và trên toàn cầu.

Nguyễn Tri Thức thực hiện