Việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp, HTX và nông dân đang tạo động lực quan trọng cho quá trình triển khai Đề án phát triển bền vững 1 triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại tỉnh Đồng Tháp. Từ những mô hình thí điểm ban đầu, nhiều địa phương trong tỉnh đã từng bước xây dựng vùng sản xuất tập trung, ứng dụng đồng bộ quy trình canh tác tiên tiến, nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm tác động đến môi trường.

Đề án 1 triệu ha lúa giảm phát thải đạt 104% chỉ tiêu giai đoạn 2024-2025

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, đến cuối năm 2025, tổng diện tích tham gia Đề án trên địa bàn tỉnh đạt hơn 75.000 ha, đạt 104% chỉ tiêu giai đoạn 2024-2025. Kết quả này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và cách làm của nông dân, khi sản xuất lúa không chỉ hướng đến năng suất mà còn chú trọng chất lượng, giảm phát thải và liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị. 

Một trong những điểm sáng của chương trình là các mô hình thí điểm sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp ở nhiều hộ dân và HTX. Tại đây, quy trình canh tác mới đã được áp dụng đồng bộ từ khâu gieo sạ, quản lý nước, sử dụng phân bón đến thu hoạch và tận dụng phụ phẩm.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Thắng Lợi ở xã Mỹ Quí, tỉnh Đồng Tháp cho biết: Mô hình triển khai trên diện tích 50ha bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt. Nhờ áp dụng quy trình kỹ thuật mới, lượng giống gieo sạ giảm đáng kể, đồng thời giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) so với cách làm trước đây.

Ông Hùng nói, trước đây bà con thường gieo sạ dày, sử dụng nhiều vật tư đầu vào nên chi phí cao. Khi tham gia mô hình, nông dân được tập huấn kỹ thuật, điều chỉnh lại quy trình sản xuất nên chi phí giảm, năng suất vẫn tăng. Quan trọng hơn là lúa sản xuất theo chuỗi nên đầu ra ổn định hơn.

Theo kết quả theo dõi của ngành nông nghiệp, các mô hình thí điểm đã giảm lượng giống từ 46-53%, giảm phân bón 38-42% và giảm thuốc BVTV từ 22-37%. Nhờ vậy, chi phí sản xuất giảm từ 512-832 đồng/kg lúa, trong khi năng suất tăng thêm khoảng 420-442 kg/ha. Lợi nhuận của nông dân vì thế tăng thêm từ 4,5-7 triệu đồng/ha mỗi vụ.

Không chỉ tăng thu nhập từ hạt lúa, nông dân còn có thêm nguồn thu từ phụ phẩm. Sau thu hoạch, rơm được thương lái thu mua phục vụ chăn nuôi và trồng nấm, giúp người trồng lúa tăng thêm khoảng 400.000 đồng/ha.

Tương tự, tại HTX Mỹ Thành Bắc với quy mô 42,8 ha, mô hình canh tác lúa chất lượng cao phát thải thấp cũng đang được duy trì và mở rộng. Đại diện HTX cho biết, việc tham gia liên kết với doanh nghiệp không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo điều kiện để nông dân tiếp cận kỹ thuật mới, từng bước thay đổi tập quán canh tác.

Hình thành các chuỗi liên kết

Ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp, cho biết: Việc hình thành các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và nông dân là yếu tố then chốt để triển khai thành công Đề án một triệu hecta lúa chất lượng cao tại địa phương.

Ngành nông nghiệp Đồng Tháp đang tập trung củng cố các vùng sản xuất đã hình thành từ các dự án trước đây như VnSAT, đồng thời mở rộng diện tích mới theo hướng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình canh tác lúa giảm phát thải. Các mô hình thí điểm tại HTX bước đầu cho kết quả tích cực, chứng minh rằng khi tổ chức sản xuất theo chuỗi, nông dân vừa giảm chi phí, tăng lợi nhuận vừa góp phần giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo. Từ năm 2024-2025, Đồng Tháp đã triển khai 21 mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp, với tổng kinh phí gần 46,9 tỷ đồng từ nguồn vốn phát triển đất trồng lúa và các chương trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

Theo ông Lê Chí Thiện, năm 2026, Đồng Tháp đặt mục tiêu nâng diện tích tham gia Đề án lên khoảng 100.000ha; đồng thời tiếp tục nhân rộng các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại nhiều địa phương. Tỉnh cũng khuyến khích các doanh nghiệp tham gia ký kết hợp đồng liên kết với HTX, cung cấp vật tư đầu vào chất lượng và bao tiêu sản phẩm cho nông dân.

Theo mae.gov.vn