1. Ngày 03/7/2025, Chủ tịch nước đã ban hành Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN về công tác đặc xá năm 2025 (đợt 2), ngày 04/7/2025, Hội đồng tư vấn đặc xá đã ban hành Hướng dẫn số 94/HD-HĐTVĐX về việc triển khai thực hiện Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN, một số nội dung như sau:

- Thực hiện đặc xá tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân dịp 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/2025). Thời gian đã chấp hành án phạt tù để xét đặc xá tính đến ngày 31/8/2025.

- Đối tượng đặc xá, gồm: người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn; người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn; người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù.

- Điều kiện được đề nghị đặc xá:

Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN đã quy định cụ thể về điều kiện được đề nghị đặc xá cho các đối tượng người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn; người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù; người bị kết án phạt tù có thời hạn đã chấp hành ít nhất là một phần tư thời gian và người bị kết án phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đã chấp hành ít nhất là 12 năm; người dưới 18 tuổi đang chấp hành án phạt tù có đủ điều kiện quy định hoặc người dưới 18 tuổi đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù có đủ các điều kiện như:

+ Có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt và được xếp loại chấp hành án phạt tù khá hoặc tốt theo quy định của pháp luật về thi hành án hình sự.

+ Đã chấp hành án phạt tù ít nhất là một phần ba thời gian đối với trường hợp bị phạt tù có thời hạn, nếu trước đó đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù thì thời hạn được giảm không được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù; đã chấp hành án phạt tù ít nhất là 14 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn, nếu sau khi đã được giảm xuống tù có thời hạn mà tiếp tục được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù thì thời hạn được giảm sau đó không được tính vào thời gian đã chấp hành án phạt tù.

+ Đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền, đã nộp án phí.

+ Đã thi hành xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng.

+ Đã thi hành xong hoặc thi hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn thuộc trường hợp chưa có điều kiện thi hành tiếp phần còn lại theo quy định pháp luật về thi hành án dân sự đối với người bị kết án phạt tù về tội phạm không phải là tội phạm tham nhũng.

+ Khi được đặc xá không làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự.

+ Không thuộc trường hợp không được đề nghị đặc xá.

Căn cứ vào từng trường hợp cụ thể về tội phạm và hình phạt bị kết án, độ tuổi, công trạng, nhân thân mà người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn; người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù còn phải đảm bảo thêm các điều kiện khác để được đề nghị đặc xá.

- Các trường hợp không được đề nghị đặc xá:

Điều 4 Quyết định số 1244/2025/QĐ-CTN quy định cụ thể các trường hợp không được đề nghị đặc xá, như: bị kết án phạt tù về tội phản bội Tổ quốc, một trong các tội quy định tại Chương các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh của Bộ luật Hình sự; bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự; đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; trước đó đã được đặc xá; có từ 02 tiền án trở lên; thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại trên 08 năm hoặc trên 10 năm đối với từng trường hợp theo quy định; phạm tội giết 02 người trở lên hoặc giết người có tổ chức; hiếp dâm có tính chất loạn luân; hiếp dâm trẻ em hoặc hiếp dâm người dưới 16 tuổi; mua bán phụ nữ thuộc trường hợp phạm tội mua bán nhiều người; người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy trong vụ án phạm tội có tổ chức; người dùng thủ đoạn xảo quyệt, ngoan cố chống đối trong vụ án phạm tội có tổ chức; người phạm tội có tính chất chuyên nghiệp; có căn cứ khẳng định đã từng sử dụng trái phép các chất ma tuý…

2. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm và vi phạm pháp luật, Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng. Theo đó:

- Các biện pháp chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng cho phạm nhân, gồm:

+ Tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân: trong khoảng thời gian 02 tháng sau khi có kết quả thẩm định nhất trí đề nghị đặc xá, các cơ sở giam giữ phạm nhân tổ chức tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý cho phạm nhân.

+ Định hướng nghề nghiệp, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm cho phạm nhân.

+ Hỗ trợ kinh phí từ Quỹ hòa nhập cộng đồng của trại giam cho phạm nhân khi tái hòa nhập cộng đồng: Phạm nhân được đặc xá trước khi trở về nơi cư trú được cấp hỗ trợ khoản tiền từ Quỹ hòa nhập cộng đồng của trại giam.

+ Thông báo phạm nhân hết hạn chấp hành án phạt tù: 02 tháng trước khi phạm nhân hết hạn chấp hành án phạt tù, các cơ sở giam giữ phạm nhân thực hiện việc thông báo cho chính quyền địa phương nơi người chấp hành xong án phạt tù về cư trú, làm việc.

- Các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù, gồm: thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng; trợ giúp về tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý theo quy định; đào tạo nghề nghiệp, tạo việc làm cho người chấp hành xong hình phạt tù.

- Trách nhiệm của UBND cấp xã: Thực hiện các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù về cư trú tại địa phương; phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm tiếp nhận, giám sát, giáo dục, giúp đỡ; kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; trợ giúp về tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý theo quy định pháp luật.

- Trách nhiệm của Công an cấp xã: Tham mưu, giúp Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù về cư trú tại địa phương; chủ động nắm tình hình, điều kiện, hoàn cảnh và tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người chấp hành xong hình phạt tù để tư vấn, hướng dẫn họ thực hiện kế hoạch tái hòa nhập cộng đồng của bản thân và tham mưu, đề xuất UBND cùng cấp tạo điều kiện giúp đỡ họ giải quyết khó khăn, ổn định cuộc sống; hướng dẫn, giúp đỡ thực hiện các thủ tục pháp lý theo quy định./.

                                                                     Bích Thủy