Ngày 10/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 09/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp (Nghị định số 09/2026/NĐ-CP). Nghị định này có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký và thay thế Nghị định số 39/2025/NĐ-CP ngày 26/02/2025 của Chính phủ.

1. Vị trí và chức năng quản lý đa ngành

Theo Nghị định mới, Bộ Tư pháp là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các lĩnh vực trọng yếu bao gồm: xây dựng pháp luật; tổ chức thi hành pháp luật; thi hành án dân sự; hành chính tư pháp; bổ trợ tư pháp; công tác pháp chế; kiểm soát thủ tục hành chính (TTHC); quản lý nhà nước các dịch vụ sự nghiệp công trong các lĩnh vực thuộc phạm vi của Bộ Tư pháp.

2. Những điểm đáng chú ý trong nhiệm vụ và quyền hạn

Nghị định quy định cụ thể 23 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tư pháp. Trong đó, nhấn mạnh vai trò của Bộ Tư pháp trong việc:

- Chuyển đổi số: chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; phát triển hạ tầng số; bảo đảm an toàn, an ninh thông tin mạng; xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số; quản lý, phát triển, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, thông tin trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ; xây dựng, quản lý và vận hành Cổng Pháp luật quốc gia theo quy định của pháp luật.

- Xây dựng pháp luật: tham mưu xây dựng chiến lược, chương trình và tổ chức soạn thảo các văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền; thẩm định, tham gia góp ý đối với chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật.

- Thi hành pháp luật: tham mưu các biện pháp tổ chức thi hành pháp luật; quản lý nhà nước về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên phạm vi cả nước.

- Bổ sung thêm chức năng quản lý nhà nước về kiểm soát thủ tục hành chính: Bộ Tư pháp có nhiệm vụ hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện công tác kiểm soát TTHC của các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; tổng hợp tình hình, kết quả thực hiện, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; Chủ trì triển khai thực hiện nhiệm vụ cải cách TTHC và cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết TTHC tại cơ quan hành chính nhà nước; công tác truyền thông về cải cách TTHC…

- Cải cách hành chính: chủ trì thực hiện nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính, cơ chế một cửa, một cửa liên thông và giải quyết thủ tục trên môi trường điện tử.

- Hợp tác quốc tế: đại diện pháp lý cho Chính phủ trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế và là đầu mối thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự.

(Ảnh minh họa: trụ sở làm việc của Bộ Tư pháp tại số 60 Trần Phú, Hà Nội - nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp)

3. Cơ cấu tổ chức tinh gọn, chuyên nghiệp

Cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp theo Nghị định 09/2026/NĐ-CP đã được tinh gọn, chuyên nghiệp bao gồm 20 đơn vị, phân thành hai nhóm chính:

- Nhóm tổ chức hành chính (16 đơn vị): 

1. Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

2.  Vụ Tổ chức cán bộ.

3.  Vụ Hợp tác quốc tế.

4.  Văn phòng Bộ.

5.  Cục Quản lý thi hành án dân sự.

6.  Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính.

7.  Cục Pháp luật dân sự - kinh tế.

8.  Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

9.  Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật.

10.  Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý.

11.  Cục Hành chính tư pháp.

12.  Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước.

13.  Cục Bổ trợ tư pháp.

14.  Cục Kiểm soát thủ tục hành chính.

15.  Cục Kế hoạch - Tài chính.

16.  Cục Công nghệ thông tin.

- Nhóm đơn vị sự nghiệp công lập (04 đơn vị):

1. Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý.

2. Học viện Tư pháp.

3. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật.

4. Báo Pháp luật Việt Nam.

4. Quy định chuyển tiếp quan trọng

Nghị định cũng nêu rõ các quy định chuyển tiếp để đảm bảo tính liên tục trong quản lý:

- Công tác quản lý thừa phát lại tiếp tục thực hiện cho đến khi Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 có hiệu lực thi hành.

- Nhiệm vụ đầu mối tương trợ tư pháp dân sự thực hiện cho đến khi Luật Tương trợ tư pháp về dân sự số 102/2025/QH15 có hiệu lực thi hành.

Việc ban hành Nghị định 09/2026/NĐ-CP là bước kiện toàn quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới./.

Lê Tân