Ngày 25/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 41/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản năm 2017[1] (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 31/2024/QH15, Luật số 43/2024/QH15, Luật số 146/2025/QH15). Việc ban hành Nghị định nhằm kịp thời cụ thể hóa các quy định mới của Luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật về thủy sản; đồng thời tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản tổ chức thực hiện hiệu quả, đúng quy định.

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang đứng trước yêu cầu phát triển theo hướng bền vững, có trách nhiệm, hội nhập quốc tế sâu rộng, Nghị định số 41/2026/NĐ-CP có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản; kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, nuôi trồng, chế biến và thương mại thủy sản, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế thủy sản gắn với bảo vệ môi trường và sinh kế lâu dài của người dân.

Nghị định số 41/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản, tập trung vào các nội dung như: quản lý khai thác thủy sản; nuôi trồng thủy sản; bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản; quản lý tàu cá; truy xuất nguồn gốc; trách nhiệm quản lý nhà nước của các bộ, ngành, địa phương.

Đối tượng áp dụng bao gồm: Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản các cấp; tổ chức, cá nhân Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực thủy sản; tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hoạt động thủy sản tại Việt Nam theo quy định của pháp luật.

Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng giúp Nghị định đi vào thực tiễn, tránh chồng chéo, tạo thuận lợi cho công tác tổ chức thực hiện ở cơ sở.

Một số nội dung cơ bản của Nghị định số 41/2026/NĐ-CP như sau:

1. Quy định chi tiết về quản lý khai thác thủy sản

Nghị định đã cụ thể hóa các quy định của Luật Thủy sản về điều kiện, trình tự, thủ tục cấp phép khai thác thủy sản; quản lý hạn ngạch khai thác; kiểm soát nghề, ngư cụ khai thác; trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng trong quá trình khai thác.

Đáng chú ý, Nghị định nhấn mạnh yêu cầu khai thác có trách nhiệm, tuân thủ quy định về bảo vệ nguồn lợi, chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

2. Quy định về nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững

Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, Nghị định quy định rõ về:

- Điều kiện cơ sở nuôi trồng;

- Quản lý môi trường nuôi;

- Kiểm soát giống thủy sản, thức ăn, sản phẩm xử lý môi trường nuôi;

- Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong phòng, chống dịch bệnh thủy sản.

Các quy định này góp phần nâng cao chất lượng, an toàn sản phẩm thủy sản, đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái.

3. Bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản

Nghị định dành nội dung quan trọng để quy định về khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tái tạo nguồn lợi, thả giống tái tạo, bảo vệ loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm.

Thông qua các biện pháp cụ thể, Nghị định hướng tới mục tiêu phục hồi và phát triển lâu dài nguồn lợi thủy sản, bảo đảm cân bằng sinh thái và sinh kế bền vững cho cộng đồng ngư dân.

4. Trách nhiệm quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện Luật Thủy sản; phân công, phân cấp cụ thể, gắn trách nhiệm với thẩm quyền, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực thủy sản.

Tại địa phương Đồng Tháp, thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản triển khai, đề nghị các sở, ban, ngành tỉnh và Ủy ban nhân dân cấp xã nghiêm túc nghiên cứu, quán triệt và tổ chức thực hiện Nghị định số 41/2026/NĐ-CP theo chức năng, nhiệm vụ được giao, như: tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thủy sản đến cán bộ, công chức và người dân; lồng ghép nội dung Nghị định vào các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; chủ động rà soát, điều chỉnh các quy trình, thủ tục hành chính liên quan để bảo đảm phù hợp với quy định mới…

Nghị định số 41/2026/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng, có ý nghĩa thiết thực trong việc đưa Luật Thủy sản vào cuộc sống. Việc tổ chức triển khai nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả Nghị định không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy ngành thủy sản phát triển bền vững, hiện đại, hội nhập, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương.

Nghị định số 41/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 25/01/2026.

Tài liệu tham khảo: Toàn văn Nghị định số 41/2026/NĐ-CP ngày 25/01/2026 của Chính phủ được đăng tải trên Trang thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Đồng Tháp (https://pbgdpl.dongthap.gov.vn/ - mục Tài liệu tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật)