Ngày 31/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 98/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em, có hiệu lực thi hành từ ngày 16/5/2026 và thay thế Nghị định số 130/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em.

Nghị định áp dụng đối với mọi cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước có hành vi vi phạm hành chính trong các lĩnh vực nêu trên tại Việt Nam; tổ chức bao gồm các loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở hỗ trợ nạn nhân, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em; cơ sở tôn giáo; tổ chức dịch vụ chi trả chính sách; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh; cơ sở văn hóa, vui chơi, giải trí và thể thao; cơ sở khám chữa bệnh; cơ sở giáo dục; cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các tổ chức khác.

Các hành vi vi phạm có thể bị xử lý bằng hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền, với mức phạt tối đa lên đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân và 100.000.000 đồng đối với tổ chức. Một số hành vi vi phạm cơ bản như:

- Đối với lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội:

+ Hành vi vi phạm quy định về khai hưởng chính sách trợ giúp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán người bị phạt từ 500.000 đồng đến 5.000.000 đồng[1].

+ Hành vi vi phạm quy định về hỗ trợ nạn nhân bị mua bán người, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân bị mua bán bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng[2].

+ Hành vi vi phạm quy định về trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng của người đứng ra nhận chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội, người cao tuổi, người khuyết tật và trẻ em tại cộng đồng bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng[3].

+ Hành vi vi phạm về hoạt động của các loại hình cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cơ sở chăm sóc người khuyết tật, cơ sở hỗ trợ nạn nhân, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em (Cơ sở) bị phạt từ 1.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng[4].

+ Hành vi vi phạm quy định về trách nhiệm của tổ chức dịch vụ chi trả bị phạt từ 3.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng[5].

- Đối với lĩnh vực trẻ em:

+ Cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em, không quan tâm chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em hoặc bỏ mặc trẻ em tự sinh sống, cắt đứt quan hệ tình cảm và vật chất với trẻ em hoặc ép buộc trẻ em không sống cùng gia đình, trừ trường hợp bị buộc phải tạm thời cách ly trẻ em hoặc trẻ em được chăm sóc thay thế theo quy định của pháp luật.[6]

+ Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi bắt trẻ em làm công việc gia đình quá sức, quá thời gian, ảnh hưởng đến việc học tập, vui chơi, giải trí, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ em[7].

+ Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với một trong các hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sau: Tổ chức, ép buộc trẻ em đi xin ăn; cho thuê, cho mượn trẻ em hoặc sử dụng trẻ em để xin ăn; dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, ép buộc làm trung gian giao dịch hoạt động bóc lột trẻ em; dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp luật[8].

+ Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân của trẻ em để tạo ra nội dung gây tổn hại đến sự phát triển thể chất và tinh thần của trẻ hoặc để trục lợi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự[9].

Mức phạt tiền nêu trên là mức phạt được áp dụng đối với hành vi vi phạm hành chính của cá nhân. Ngoài ra, Nghị định còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung, cụ thể như: Tịch thu tang vật vi phạm hành chính; đình chỉ có thời hạn một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh doanh liên quan đến hành vi vi phạm trong thời gian từ 01 tháng đến 03 tháng; đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 03 tháng đến 06 tháng và các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại các điểm a, đ, e và i khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính; buộc dừng chăm sóc, nuôi dưỡng; buộc thu hồi, xóa, gỡ bỏ các thông tin, hình ảnh, hồ sơ của nạn nhân mua bán người, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân; buộc xin lỗi khi có yêu cầu; buộc hoàn trả số tiền đã thu trái pháp luật,…[10].

So với quy định của Nghị định số 130/2021/NĐ-CP thì Nghị định số 98/2026/NĐ-CP đã có quy định tăng nặng hơn về hình phạt tiền, góp phần bảo vệ các đối tượng yếu thế, đặc biệt là trẻ em.

           Tuyết Ngân-   Phòng TCTHPL - STP