Ngày 13/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 152/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thi hành án dân sự (Nghị định số 152/2026/NĐ-CP); có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển biến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số hoạt động thi hành án dân sự, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị định số 152/2026/NĐ-CP là đẩy mạnh thực hiện thủ tục thi hành án trên môi trường số. Theo quy định tại Điều 5, cơ quan thi hành án dân sự được sử dụng một hoặc nhiều phương tiện điện tử để thực hiện thủ tục hành chính như: Nền tảng số thi hành án dân sự, Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp và ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID.

Đặc biệt, Điều 6 của Nghị định giao Bộ Tư pháp xây dựng, quản lý và vận hành thống nhất Nền tảng số thi hành án dân sự phục vụ hoạt động thi hành án dân sự, theo dõi thi hành án hành chính và quản lý Chấp hành viên. Đồng thời, cơ sở dữ liệu thi hành án dân sự được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng thông tin.

Theo quy định mới, việc giao, nhận bản án, quyết định, hồ sơ, tài liệu liên quan có thể được thực hiện trên môi trường số bên cạnh phương thức trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính. Người dân, doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu thi hành án trực tuyến thông qua các nền tảng điện tử theo quy định. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính tư pháp, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục thi hành án dân sự.

Bên cạnh thúc đẩy chuyển đổi số, Nghị định số 152/2026/NĐ-CP còn bổ sung nhiều quy định nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành án.

Cụ thể, tại Điều 3, Nghị định quy định rõ các trường hợp bất khả kháng, trở ngại khách quan làm cho đương sự không thể yêu cầu thi hành án đúng thời hạn như: thiên tai, dịch bệnh, tai nạn, mất khả năng nhận thức, chưa xác định được người thừa kế hoặc tổ chức kế thừa quyền, nghĩa vụ… Đồng thời, Nghị định cũng quy định cụ thể các loại tài liệu chứng minh tương ứng, tạo cơ sở pháp lý minh bạch trong quá trình xem xét, giải quyết yêu cầu thi hành án quá hạn.

Để nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án, Nghị định cũng tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan. Theo đó, các tổ chức tín dụng, ngân hàng, cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động có trách nhiệm cung cấp thông tin, thực hiện phong tỏa tài khoản, khấu trừ tiền theo yêu cầu của Chấp hành viên theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, Nghị định dành nhiều nội dung quy định cụ thể về chi phí cưỡng chế, chi phí bảo đảm thi hành án, cơ chế miễn, giảm chi phí đối với trường hợp khó khăn; đồng thời xác định rõ trách nhiệm bảo đảm tài chính của các cơ quan, đơn vị nhà nước trong thực hiện nghĩa vụ thi hành án.

Nghị định số 152/2026/NĐ-CP cũng giao trách nhiệm cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong tổ chức triển khai thực hiện nhằm bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả khi Nghị định có hiệu lực.

Để triển khai hiệu quả Nghị định, hệ thống cơ quan thi hành án dân sự cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm như:

1. Tổ chức quán triệt, tập huấn chuyên sâu các nội dung mới của Nghị định cho đội ngũ Chấp hành viên, công chức làm công tác thi hành án dân sự;

2. Chuẩn bị đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm vận hành thông suốt các nền tảng số;

3. Tăng cường phối hợp giữa cơ quan thi hành án với Tòa án, Viện kiểm sát, Trại giam, tổ chức tín dụng và chính quyền địa phương trong quá trình tổ chức thi hành án.

Có thể thấy, Nghị định số 152/2026/NĐ-CP không chỉ tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động thi hành án dân sự mà còn góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, minh bạch, công khai, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn hiện nay./.

                                                                                                  Cẩm Lệ