Thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân số trong tình hình mới, đồng thời cụ thể hóa các quy định mới của Luật Dân số năm 2025, Sở Y tế được phân công xây dựng dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh quy định nội dung, mức chi hỗ trợ thực hiện chính sách dân số và phát triển trên địa bàn tỉnh. Dự thảo dự kiến được trình Hội đồng nhân dân tỉnh xem xét tại kỳ họp thường lệ cuối năm 2026.
Chính sách dân số trước những yêu cầu mới
Công tác dân số có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển bền vững. Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới đã xác định yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về dân số, triển khai toàn diện các nội dung công tác dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW tiếp tục yêu cầu các địa phương hoàn thiện cơ chế, chính sách dân số phù hợp với bối cảnh mới, gắn với cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và phát triển bền vững.
Luật Dân số số 113/2025/QH15 đã có những quy định mới, trong đó giao chính quyền địa phương cấp tỉnh căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách để quyết định một số chính sách hỗ trợ về duy trì mức sinh thay thế; tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn; hỗ trợ phương tiện tránh thai, dịch vụ kế hoạch hóa gia đình và hỗ trợ kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế cho người cao tuổi chưa có thẻ bảo hiểm y tế. Nghị định số 168/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số cũng đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Việc xây dựng chính sách của tỉnh vì vậy là cần thiết nhằm cụ thể hóa các quy định mới của pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn về dân số và phát triển trên địa bàn Đồng Tháp.
Mức sinh thấp đặt ra yêu cầu có chính sách hỗ trợ phù hợp
Theo số liệu được nêu trong hồ sơ dự thảo, tổng tỷ suất sinh của tỉnh năm 2025 đạt 1,61 con/phụ nữ, thấp hơn đáng kể so với mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ. Mức sinh thấp kéo dài có thể tác động đến quy mô và cơ cấu dân số, nguồn nhân lực trong tương lai và thúc đẩy quá trình già hóa dân số.
Bên cạnh đó, chi phí về nhà ở, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và y tế cho con ngày càng tăng; áp lực về việc làm, thu nhập và điều kiện sống khiến một bộ phận các cặp vợ chồng trẻ có xu hướng kết hôn muộn, trì hoãn sinh con hoặc sinh ít con.
Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị quyết đề xuất các chính sách hỗ trợ trực tiếp, thiết thực, góp phần tạo điều kiện để người dân chủ động sinh con, nuôi con và duy trì mức sinh hợp lý, hướng tới mục tiêu nâng mức sinh của tỉnh đạt mức sinh thay thế vào năm 2030. Đây cũng là một trong những mục tiêu được xác định tại Kế hoạch số 117/KH-UBND ngày 01/02/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh.
Bốn nhóm chính sách hỗ trợ được đề xuất
Theo dự thảo, chính sách hỗ trợ tập trung vào bốn nhóm nội dung có tác động trực tiếp đến công tác dân số và chất lượng cuộc sống của người dân.
Thứ nhất, hỗ trợ tài chính khi sinh con.
Dự thảo đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng/phụ nữ khi sinh con và hỗ trợ 3 triệu đồng/phụ nữ sinh đủ 02 con trước 35 tuổi. Trường hợp phụ nữ đồng thời thuộc các trường hợp được hỗ trợ thì được hưởng một mức hỗ trợ cao nhất. Việc xác định đối tượng, quyết định và chi trả hỗ trợ dự kiến được thực hiện ở cấp xã trên cơ sở khai thác dữ liệu đăng ký khai sinh, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID và các cơ sở dữ liệu có liên quan.
Chính sách này nhằm góp phần giảm bớt một phần chi phí cho gia đình khi sinh con, đồng thời tạo động lực để các cặp vợ chồng chủ động sinh và nuôi con phù hợp với mục tiêu duy trì mức sinh thay thế.
Thứ hai, hỗ trợ tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn.
Dự thảo đề xuất hỗ trợ đối với nam, nữ thực hiện tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn tại các cơ sở y tế công lập theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Mức hỗ trợ dự kiến theo chi phí thực tế nhưng không quá 1,3 triệu đồng/đôi nam, nữ.
Tư vấn và khám sức khỏe trước khi kết hôn có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm các bệnh lý, yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, thai nghén và sức khỏe của thế hệ tương lai. Theo hồ sơ xây dựng chính sách, tỷ lệ cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn trên địa bàn tỉnh năm 2025 đạt 56,91%, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là 90%. Việc hỗ trợ kinh phí được kỳ vọng sẽ góp phần giảm khó khăn về chi phí và khuyến khích thanh niên chủ động sử dụng dịch vụ.
Thứ ba, hỗ trợ phương tiện tránh thai và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình.
Dự thảo đề xuất hỗ trợ 100% chi phí phương tiện tránh thai và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình cho các nhóm đối tượng thuộc diện được hỗ trợ theo dự thảo, thực hiện tại các cơ sở y tế công lập theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Mức hỗ trợ được xác định theo giá dịch vụ do cơ quan có thẩm quyền quy định tại thời điểm thực hiện và không bao gồm giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo yêu cầu.
Chính sách nhằm góp phần bảo đảm khả năng tiếp cận phương tiện tránh thai và dịch vụ kế hoạch hóa gia đình đối với các nhóm có hoàn cảnh khó khăn, qua đó hỗ trợ người dân chủ động trong sinh đẻ và thực hiện giãn khoảng cách giữa các lần sinh.
Thứ tư, hỗ trợ mua thẻ bảo hiểm y tế cho người cao tuổi chưa có thẻ bảo hiểm y tế.
Dự thảo đề xuất hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho người từ đủ 65 tuổi đến dưới 75 tuổi chưa được hỗ trợ bảo hiểm y tế từ các chính sách khác. Trường hợp người thuộc diện hỗ trợ đang có thẻ bảo hiểm y tế còn giá trị sử dụng thì chính sách hỗ trợ được thực hiện từ ngày liền kề sau ngày thẻ hết hạn.
Đây là chính sách nhằm góp phần mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giảm nguy cơ chi phí khám bệnh, chữa bệnh trở thành gánh nặng đối với người cao tuổi và gia đình.
Bảo đảm chính sách phù hợp thực tiễn và khả năng cân đối ngân sách
Việc xây dựng dự thảo Nghị quyết được thực hiện trên cơ sở bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, pháp luật hiện hành, thống nhất với hệ thống pháp luật của Trung ương và của tỉnh; đồng thời bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng cân đối ngân sách địa phương.
Theo hồ sơ dự thảo, nguồn kinh phí thực hiện chính sách dự kiến được bảo đảm từ ngân sách nhà nước theo phân cấp ngân sách hiện hành và các nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Việc triển khai dự kiến sử dụng nguồn nhân lực hiện có của các cơ quan, đơn vị, địa phương và cơ sở y tế công lập, không làm phát sinh thêm tổ chức, biên chế.
Chính sách được xây dựng theo hướng có trọng tâm, tập trung vào những nội dung trực tiếp góp phần duy trì mức sinh, nâng cao chất lượng dân số, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình và bảo đảm quyền tiếp cận bảo hiểm y tế của người cao tuổi.
Công khai, lấy ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách
Trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết, Sở Y tế tổ chức lấy ý kiến các sở, ngành, Ủy ban nhân dân các xã, phường và các đối tượng chịu tác động; đồng thời đăng tải hồ sơ dự thảo trên Cổng Thông tin điện tử tỉnh và Cổng Thông tin điện tử Sở Y tế để tiếp nhận ý kiến góp ý theo quy định. Các ý kiến được tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình để hoàn thiện dự thảo trước khi gửi Sở Tư pháp thẩm định.
Việc công khai dự thảo nhằm tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức, cá nhân và người dân quan tâm nghiên cứu, đóng góp ý kiến, qua đó góp phần bảo đảm chính sách được xây dựng sát thực tiễn, đúng quy định pháp luật và có tính khả thi cao khi triển khai.
Dự thảo Nghị quyết sau khi hoàn thiện, thẩm định sẽ được Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét, trình Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định theo quy định. Theo kế hoạch xây dựng văn bản, dự kiến trình tại kỳ họp thường lệ cuối năm 2026.
Việc xây dựng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ dân số và phát triển được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực để Đồng Tháp thực hiện hiệu quả các mục tiêu dân số đến năm 2030, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, bảo đảm an sinh xã hội và tạo nền tảng cho phát triển bền vững của tỉnh trong những năm tới.
Phạm Quang Thuần






























