PHẠM THỊ THÀ
(1931 - )
Bà Phạm Thị Thà sanh năm 1931, quê làng Tân Bình, quận Lấp Vò, tỉnh Long Xuyên (nay là xã Vĩnh Thạnh, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp). Chồng bà, ông Lê Văn Mân sanh năm 1929, quê làng Mỹ An Hưng (nay là xã Mỹ An Hưng B, huyện Lấp Vò).
Năm 1946, chiến sự lan tới, gia đình bà dời qua ngã Ba Cái Sậy xã Bình Hàng Tây, huyện Cao Lãnh. Năm 1948, bà vào đội nữ dân quân hằng ngày canh gác báo hiệu tàu địch di chuyển trên sông Tiền. Năm 1951, bà làm quân báo cho huyện và tiếp tế lúa gạo cho bộ đội.
Sau năm 1954, gia đình bà dời vô kinh Hội đồng Tường cũng thuộc xã Bình Hàng Tây. Bà hoạt động bí mật thông báo tin, vận chuyển tiếp tế cho các cơ quan, đơn vị ở bí mật trong đồng đưng. Bà luôn có mặt trong các cuộc đấu tranh chánh trị trực diện địch đòi dân sinh dân chủ và hai lần chở người địch bắn bị thương ra Cái Bảy và Kiến Văn đấu tranh. Với nhà in tỉnh, gia đình bà là cơ sở gắn bó, thường xuyên cung cấp lương thực, nhu yếu phẩm, vật liệu in...Nhà bà luôn có hầm bí mật nuôi giấu cán bộ. Bà làm giao liên xã rồi giao liên huyện. Tháng 4-1969, bà được kết nạp vào Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam.
Sau giải phóng, gia đình bà trở về Cái Sậy. Bà được phân công vào tổ sản xuất, nhận xăng dầu...từ huyện về phân phối lại. Dù học vấn thấp, bà luôn cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đến năm 1990, sức khỏe kém, bà xin nghỉ công tác.
Chồng bà, ông Lê Văn Mân hoạt động ở xã Bình Hàng Tây năm 1947. Sau đó thoát ly gia đình công tác ở Binh công xưởng tỉnh. Khi Binh công xưởng chuyển xuống miền Tây,ông trở về xã làm Xã đội chánh. Thời kỳ chống Mỹ, ông được đưa đi học đặc công và về công tác ở đơn vị đặc công huyện Kiến Văn. Sau đó, ông về xã công tác An ninh. Trong chuyến đi học chuyên môn, ông bị đạn cối đồn Ngã Cái bắn, hy sinh ngày 4-7-1972. Ông được tặng Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhì.
Người con lớn của bà, anh Lê Hoàng Minh (Bé Hai) sanh năm 1951. Tháng 4-1966 anh đầu quân vô đơn vị Giao liên tỉnh. Ngày 9-11-1969 trên đường đưa đoàn khách đi an dưỡng, bị bọn đồn Thống Linh đánh biệt kích, anh chiến đấu dũng cảm bảo vệ đoàn khách và anh dũng hy sinh. Anh được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba.
Người con kế của bà, anh Lê Minh Trí (Bé Ba) sanh năm 1953. Hơn 10 tuổi Trí tham gia tổ sản xuất võ khí xã. Sau cuộc Tổng tấn công Xuân Mậu Thân anh vào công tác nhà in tỉnh. Ngày 14-4-1970, địch lấn chiếm đóng đồn (Chín Cai) ngay nơi nhà in tỉnh đóng. Địch khui hầm bí mật, Trí cùng hai đồng chí khác bị bắt. Hơn một năm bị giam, ra tù Trí trở lại công tác ở tổ Hội họa thuộc Ban Tuyên huấn tỉnh Kiến Phong. Tháng 3-1975, Trí tình nguyện xin ra bộ đội, vào tiểu đoàn 502 tỉnh. Trong trận đánh địch ở xã Tân Khánh Trung huyện Lai Vung ngày 8-4-1975, Lê Minh Trí anh dũng hy sinh. Anh được tặng ba Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhứt, Nhì, Ba.
Gia đình bà Phạm Thị Thà được tặng Bằng Gia đình có công với cách mạng, Bảng vàng Gia đình danh dự, Bảng vàng Gia đình vẽ vang chống Mỹ cứu nước. Ông và bà được tặng Huân chương Độc lập hạng Ba. Ngày 17-12-1994, bà Phạm Thị Thà được Chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Bà hiện đang sống trong ngôi nhà tình nghĩa ở ấp 5 xã Tân Hội Trung, huyện Cao Lãnh.